tag:blogger.com,1999:blog-192887402011-11-29T11:08:47.990+07:00Chỉ thay đổi biển nền (template), vào ngày thứ sáu (thứ bảy cũ), 02-12 HB6 (2006); ngoài ra không có một thay đổi nào về nội dung tập thơ. Trân trọng ghi chú. TRẦN XUÂN AN.Phan Huyên Đình (Trần Xuân An)http://www.blogger.com/profile/04366565891846379473noreply@blogger.comBlogger11100tag:blogger.com,1999:blog-19288740.post-1132881225973580012005-11-25T07:57:00.000+07:002006-01-08T05:12:10.660+07:00<strong>TRẦN XUÂN AN</strong><br /><br /><strong>HÁT VỚI ĐỜI,<br />ƠI THƯƠNG MẾN !</strong><br /><br />thơ<br /><br /><br />NHÀ XUẤT BẢN TRẺ<br /><br /><strong>1996</strong><br /><br /><br />CẢM ƠN MÙA XUÂN<br /><br />thổi khẽ qua vườn chiều, lâng lâng xanh<br />nhẹ lướt lên nền trời, gió ơi tím ngát<br />lay thức ngàn sao, long lanh<br /><br />em nói gì đi tôi nói gì đi<br />này mùa xuân, sương trên áo len lóng lánh!<br />bàn tay nghe nhịp đập thầm thì<br /><br />giạt vào nhau từng làn hương anh đào<br />từ quanh đây, tự xa vời bảng lảng<br />thoang thoảng qua trái tim, nao nao<br /><br />ôi nhỏ bé biết bao giữa biếc tía mênh mông<br />nhưng che lấp cả sương, sao, hoa, gió<br />nhưng cả xưa sau mang mang trong đóa hôn nồng.<br /><br /><br /><br />TỪ CÁNH LÁ VÀNG, BẾN VẮNG<br /><br /><em>bèo giạt mây trôi chốn xa xôi…<br /> (dân ca quan họ)</em><br /><br />cánh lá rơi ngực ta!<br /><br />nắng chấp chới hồng sa<br />khi không lòng không nhà<br />em biếc xanh lúng liếng<br />ta – bèo lục – bừng hoa<br /><br />khẽ đỗ, trôi mượt mà<br />thơm dòng nhạc bao la<br />chiều tà hừng nắng sớm<br />hợp âm bồng bềnh xa<br /><br />ta thành cồn khói nhòa<br />em óng ả nhẩn nha<br />dăm cây xoan màu Huế<br />trên hồn reo nở òa<br /><br />ta – thuyền trong ngân nga<br />em xòe cánh buồm ngà<br />chở những chòm sao tím<br />bao bóng mây bay qua<br /><br />cánh lá rơi ngực ta!<br /><br />trổ ngọn trái tim già<br />kết mật giọng sơn ca<br />bay la đà tình khúc<br />nỗi cô đơn chói lòa<br /><br />cánh lá rơi ngực ta!<br /><br /><br /><br />KHI NHÌN XUỐNG BÓNG MÌNH<br /><br />câu thơ nắng bỏng xát<br />phùn buốt phủ tấm tình<br />khắc vào nhau nét nhạc<br />chữ vang trong lặng thinh<br /><br />ơi giêng hai ủ mật<br />mặc rêu lạnh vuông vườn<br />mùa hè ơi, lịm ngất<br />lửa ngọt đắng, môi thương<br /><br />chơi vơi của hạnh phúc<br />nghiệp chướng cứ bồng bềnh<br />yêu không đành nẫu rục<br />hôn em mà lênh đênh!<br /><br />tắt chiều xưa tím thẫm<br />anh mịt mùng xa xôi<br />lãng quên sao vẫn ngấm<br />lạm buồn xiêu lạc đời<br /><br />phố phường mãi ghềnh thác<br />sốt rét tiếng cười giòn<br />dằn xóc anh, thơ hát…<br />nỡ nào em khổ hơn!<br /><br /><br /><br />ĐÓA LAN Ở MIỀN ĐẤT MÙA THU XANH<br /><br />không dưng rét buốt sương mù<br />gió lay day dứt nỗi tù đọng mưa<br />một màu len rất ngày xưa<br />đã gom hết nắng sáng mùa, về đâu…<br /><br />bồng bềnh xanh cao nguyên nâu<br />nơi cầm phấn thuở ban đầu giảng thơ<br /><br />mắt mười tám biếc, bất ngờ<br />chớp rung thầy, hỡi tình trò trong veo!<br />đang trên bục gỗ, cheo leo<br />tôi cùng thơ vút rụng vèo vút bay…<br /><br />cằn giáo khổ nhức nhói say<br />lớp nào hay em loay hoay ngỡ ngàng<br />ngẩn sư anh tình đa mang<br />thương em run niềm bàng hoàng ni cô?<br /><br />nhà xa trường lạnh dốc mờ<br />thác khuya khoặt vọng dặn chờ đợi nhau?<br /><br />lại đau đáu đắng tình đầu<br />khắc tên lên bút, rối câu thốt khờ…<br />thế rồi, em mãi học trò<br />dẫu tôi thôi kiếp nghiêm khô…<br /> Chiều rồi…<br /><br /><br /><br />GẦN XA LÃNG ĐÃNG<br /><br /><em>ngẫu hứng dọc đường với hai người bạn</em><br /><br />rong chơi với mùi hương<br />trăng trăng và sương sương<br />em đó không không đó<br />xui chi anh lạc đường<br /><br />đêm trôi làn tóc mượt<br />thoáng hương lâng đằng trước<br />thoắt lãng đãng phía sau<br />em gần mà ở đâu<br /><br />mùi hương ơi hương, hương<br />một đời anh đuổi bắt<br />chợt là em rất thật…<br />vô thường và vô phương!<br /><br /><br /><br />VỚI NHỮNG HÀNH GIẢ <br />CỦA TÌNH YÊU <br /><br />tháng giêng ngỡ hết, theo em<br />ban mai trăng và đang đêm, sao ngời<br />râu đôi sợi khói trắng rồi<br />vẫn men truyền thuyết tới vời vợi xanh<br /><br />ngàn bậc đá ngút tâm thành<br />say ai líu quíu bước anh ngang trời<br />gậy hành hương mướt mồ hôi<br />đi điền dã chống nỗi đời hư vô?<br /><br />dừng chân quán nước Đợi Chờ<br />mắt chìm cổ tích lạc mờ, long lanh<br />giữa đồng bằng của hồn anh<br />đột ngột em cao vút xanh núi tình<br /><br />điện Nàng Đen ngát lung linh<br />không dưng thầm đượm lời kinh cháy nồng – <br />(ca dao dân khúc vút cong!)<br />nỗi đau hóa tượng cho lòng bâng khuâng<br /><br />kính làn da thắm bồ quân<br />bàn tay khô ráp vết truân chuyên buồn…<br />tiếc từng thoáng nắng chiều buông<br />bên em – hành giả – về nguồn Yêu Thương<br /><br />bạt hư vô mấy nẻo đường <br />ngông này hát đỡ chán chường nghe em:<br />gửi tàu vũ trụ<br /> đĩa mềm – bảo tàng trái đất… <br /> tình thêm Vô Cùng!<br /><br /><br /><br />NHẠC BIỂN <br />VÀ THÚY KIỀU TÌNH CỜ QUEN BIẾT<br /><br />giọt biển mặn<br />lắng trong<br />lăn dài, ngân khúc hát<br />sóng sóng quặn trào rách nát<br />từ thăm thẳm vọng về<br />ngồi bên biển khuya nay lặng nghe<br /><br />lấp lánh xa xăm trước mặt<br />nét chữ tuổi thơ hương thoảng hiên chùa<br />giọng ai hồn nhiên ngọt giọng nước dừa<br />từng tiệm rượu <br /> giạt trôi<br /> tiếng đàn như cứa<br />và biển bây giờ thao thức với trăng xưa<br /><br />lóng lánh sóng<br /> vỡ và chìm<br /> niềm góa bụa<br />giọng ai lại hồng xưởng thợ <br /> mênh mang<br />cũng tắt bài ca <br /> dở dang!<br />còn gì để mất ơi phố phường bụi úa<br />từng cơn thảng thốt, biển khuya nay khóc tràn<br /><br />lửa bếp héo vàng chờn vờn lao xao chợ búa<br />nhấp nhoáng sóng ru ngày tháng nhà người<br />chỉ hát cho mình bên rỗ rau tưới<br />thảng thốt từng cơn nước mắt<br />biển khóc là cười!<br /><br />đăm đắm biển ướt màu trăng tím ngắt<br />tan cùng đợt sóng bồi hồi<br />cháy lên vì sao đỏ mờ xa xôi<br />vầng hừng đông dâng trên xám bạc – <br />biển run rẩy và hoang dã trời<br /><br />tâm hồn biển cứ mãi hoài mặn chát – <br />cốc nước dừa trùng trùng sóng gió trùng khơi<br />ánh sáng nào sau đài trán kia, cho em ngẩng cao <br /> thầm hát với đời<br />lẽ đâu không còn gì để mất?<br />biển lại ngời xanh bát ngát<br />biển ơi.<br /><br /><br /><br />HÁT LÊN VỚI MỖI ĐỜI THƯỜNG <br />TỎA SÁNG<br /><br />tuổi ngoan mưa bạt nắng thiêu<br />cái nhìn lạnh nám tình yêu lâu rồi<br />đời rợn buồn một cuộc chơi<br />ngỡ bao dối trá hát lời mến thương<br /><br />dẫu tiếng ca lem bụi đường <br />khúc son phấn nhạt nhòe sương mấy miền!<br />em cười khóc với hồn điên<br />đèn vạn hoa ánh màu nghiêng phông màn<br /><br />phòng trà nút rượu nổ ran <br />đỏ bừng tái ngắt từng làn điệu say<br />ngất ngây nhịp vũ vòng quay<br />kèn nấc ré, đàn héo gầy, nhạc đen<br /><br />thấy cuồng vui hối hả, quên<br />(khói mù trí nhớ, quên, quên chính mình)!<br />vút ngân quằn quại hoảng kinh<br />tắt khao khát, sợ chút tình trần ai<br /><br />hát mộng du cõi thiên thai<br />cỏ hồng mộng tưởng thơm hoài mộng mơ<br />hát mộng mị miền hư vô<br />chung chiêng mộng ảo, âu lo con-người!<br /><br />… tan hoang xế tuổi ba mươi<br />tung hê, cho bớt niềm rười rượi đau!<br />ước-vọng-bình-thường, xưa sau<br />giờ tìm thấy, giọng bạc màu phôi phai!<br /><br />vẫn hát tin kiếp rạc rài<br />mắt rưng nắng, chưa sạn chai bao giờ<br />hát tin đáy rác bùn dơ<br />mầm sen sẽ ngát câu hò, hương ngân…<br /><br /><br /><br />HI VỌNG MÙA XUÂN<br /><br />hạn hán hoang vu sỏi đá<br />cỏ úa cằn vàng võ mắt tôi<br />tia nhìn đăm đăm<br />dội về ngực tối<br /><br />dòng sông chết<br />con suối cạn <br />tắt giữa đời thương nhớ<br />rỗng không đầy niềm dửng dưng<br /><br />tiếng hát nào là mây chân trời<br />mưa xuống biếc xanh mầm lá<br />tôi buồn lòng cho tôi<br />cơn khát và nỗi hoang vu đá sỏi<br /><br />đôi mắt đăm đăm, tôi ơi<br />tia nhìn khoảng không,<br /> không đến đâu<br /> không đến đâu<br />rơi về ngực tối, làm sao sống được<br />làm sao sống được chỉ với hoài niệm tím!<br /><br /><br /><br />BIỂN TRĂNG HUỲNH THỊ PHÚ<br /><br />ngón tay bối rối bồi hồi<br />níu xanh mượt tóc ngang trời bay bay<br />sóng vỗ, tung sao cuối ngày<br />bềnh bồng biếc, trên tròn đầy bờ vai<br /><br />nét em nhòa trong chiều phai<br />gần, vời vợi, lại đan cài vào nhau<br />một vầng trăng biển óng màu<br />trôi tới bờ thoắt bay mau, đêm ngời<br /><br />em huyền ảo ở bên tôi<br />sóng tràn sóng rượu nỗi đời dậy men<br />nước mắt ngàn năm nhánh đen<br />tóc nghiêng khỏa tiếng lãng quên, ngọt ngào<br /><br />gối hai tay nhìn lên cao<br />cao, cao, lóng lánh sao nào tím xưa<br />sao rơi rơi xuống – mưa, mưa<br />trăng thành phao nỗi gió đưa em và…<br /><br /><br /><br />NHÌN THẲNG<br /><br />đánh thức dậy đi em<br />khát vọng đã cũ<br />còn ấm ức còn vùng quẫy<br />đâu đó trong miền thinh lặng<br /><br />đánh thức dậy đi em<br />khát vọng đã cũ – không bao giờ cũ<br />như đứa bé ngủ rồi còn nấc<br /> – trong em trong em<br /> miền thinh lặng –<br />mãi giậm chân hờn giận ấu thơ<br /><br />đánh thức dậy đánh thức dậy đi em<br />khát vọng tưởng chừng đã cũ<br />chôn chặt chính mình – chôn chặt cái chết<br />đâu đó giữa gió giông tha ma miền thinh lặng<br /><br />đánh thức dậy đi em<br />miền thinh lặng trong em<br />suốt đời lạ lẫm, nhưng suốt đời<br />đau đáu khôn hay – ngấm ngầm héo tóc<br /><br />đánh thức dậy đánh thức dậy đi em<br />và gọi đúng tên khát vọng tuổi học trò<br />hãy thôi gương mặt muộn phiền hờ hững<br />ném vỡ cái vô hồn bằng sáp dưới hừng đông.<br /><br /><br />GẶP LẠI GIỌNG XƯA<br /><br /><em>tặng Lê Thị Hương Sen (LTLH.)</em><br /><br />gọi nhau đổ đôi hồi chuông – <br />tiếng dế ran trong vắt sương trên bàn<br />thuở cách vườn ngập lá vàng…<br />bao năm xa vắng … vọng vang … xa vời<br /><br />còn xa lơ lắc, xa xôi…<br />như ghé tai chạm bờ môi, thì thầm<br />sóng trăm cây số xa xăm<br />run tiếng em hay tự thăm thẳm mình<br /><br />(ống đạn nhỏ – chiếc chuông tình<br />chim reo giậu cũ rối tinh tơ hồng<br />nhớ dây nào của nhau không…<br />đến nửa đời vẫn bòng bong rối bời)<br /><br />gượng vờ hờ hững lơi khơi<br />nao nao tần số ríu lời bâng quơ<br />cái vu vơ đành ngu ngơ…<br />(tiếng chim chào khách chết khô lâu rồi!)<br /><br />giờ như hai đứa bé thôi<br />cặp lon sợi chỉ bồi hồi truyền tim…<br />… mạch đập buồn với lặng im…<br />biết em ngoài đó, tôi tìm trong tôi!<br /><br /><br />TRẢI NGHIỆM<br /><br /><em>Tố Như kính yêu, người có bao giờ <br /> suýt hụt chân<br />chết đuối dưới vũng đen nghiên mực?</em><br /> <em>(TXA.)</em> <br /><br />trắng xanh xao mai dậy thì, chớm úa<br />mới độ rằm lan chừng cạn máu rồi<br />ơi đóa cúc đẫm phấn son mỏng lụa<br />cùng ngát nhài kia lả dưới cánh dơi<br /><br />đêm, bóng đêm xòe ra đôi mái lá<br />đèn mờ thất sắc cung nhạc cầu vồng<br />tay chuốc rượu ríu ran ôm khách lạ <br />tuổi bạc phơ lâng khói thuốc nhẹ không!<br /><br />hồng Bắc Ninh mặn mà cười rất Tết<br />ngọt Vĩnh Long huệ tẩm mật giọng tình<br />dạ hợp Huế hương tóc nồng con rết<br />vắt lên vai đê mê trong rợn kinh<br /><br />gã nhà thơ gió cuốn vào nhà thổ<br />bút dấn thân nơi lem luốc, tận cùng!<br />trái cấm tham si trụt trồi vạn cổ<br />mồm mép nhồm nhoàm đôi mắt rưng rưng<br /><br />chừa trinh bạch phải đầm hương tục lụy?<br />hạ ngã xui đời-mưa-gió mịt mùng?<br />lẽ nào thơ là trò đùa ma quỷ?<br />dắt nhau hòan lương giữa cõi riêng chung?<br /><br />sóng, sóng và sóng, ầm ầm tiếng sóng<br />phố co ro duềnh nước bọt, thét gào<br />hoa hoa hoa héo bầm khuya bỏng cóng…<br />trong mộng dữ này, qụy gục rồi sao!<br /><br /><br /><br />BIẾT ĐÂU NGỌN NGUỒN LẠCH SÔNG…<br /><br />áo dài nhạt tím lụa là<br />giảng đường… bằng biếu thổi sa chốn này?<br />tóc thề váy trắng bay bay<br />tuổi mười bảy giạt vào đây bao giờ?<br /><br />phố hanh Ả Rập gió khô<br />mặt che nắng, bụi thành cô dâu Hồi?<br />lầu xanh rộng mấy ngả đời?<br />phòng se ôn đới sục sôi men nồng<br /><br />tôi còn tin ở tôi không<br />thơ ca huyễn mộng miền bồng bềnh mây!<br />hát theo dòng chữ đắm say<br />nhạc hình lả lướt đèn quay đảo đời!<br /><br />chung quanh ảnh khỏa thân mời<br />thả lời trần trụi buông lơi vải hờ<br />tay hồng măng mướt lông tơ<br />ngực run thánh thiện rướn rơ ngón nghề!<br /><br />cơn lửa đốt bụi ê chề<br />bâng khuâng chi giữa cõi mê điên buồn<br />bao nàng thơ đẹp trên đường…<br />mắt hồ nghi hết, đời cuồng hết thơ!<br /><br /><br /><br />TRƯỚC BIỂN, NHỚ VỀ<br /><br />I<br /><br />ngỡ sóng vỗ về vo xát<br />giặt giũ đời sạch tâm tà<br /><br />II<br /><br />nước mắt, lụa hoài trắng cát<br />tay mòn cho hồn vân hoa.<br /><br /><br /><br />NHẬT THỰC<br /><br /><em> “tròn vành vạnh xơ cạnh tía tô<br />đi nam đi bắc đi mô cũng về”<br />ruộng đông cho đến đồng hè<br />đi đi về về trên đê ngang trời<br /> (câu đố Quảng Trị)</em><br /><br />đang ban mai tắt nắng, chiều<br />mung lung đêm, ngơ ngẩn xiêu nghiêng đời<br /><br />vành ca dao nhợt nhạt trôi<br />ngang lối cũ dải nón rơi, héo màu<br /><br />chút lầm sầm tối lịm đau<br />tay không thể nắm tay nhau, hết rồi!<br /><br />ném lên chiếc nhẫn, lạnh, ngời<br />cầm trăng che khuất mặt trời trong tim<br /><br />đành thăm thẳm niềm lặng im?<br />ngập quanh khuya lạnh khỏa chìm mang mang?<br /><br />thoảng thôi em, nắng khỏa tràn<br />gió bay thả nón say quan họ tình.<br /><br /><br /><br />GIỮA THIÊN HÀ NƯỚC MẮT<br /><br />rất, rất gần, quá xa xăm<br />trăng bay quanh, tủi ngàn năm một mình<br />thương, thương quả đất thất tình<br />bay quanh khát vọng lặng thinh – mặt trời!<br /><br /><br /><br />ĐẮM SAY VÀ RẤT TIẾC<br /><br />mùa hoa đâu xa xăm<br />mắt thăm thẳm đăm đăm?<br />bờ vai hồng se lạnh?<br /><br />sông trăng vàng sóng sánh<br />thiết tha mê dại đêm<br />sững buốt làn tóc mềm<br /><br />một trời sao nghẹn tắt<br />khuya cuối đông bằn bặt<br />nụ hôn em trĩu buồn!<br /><br />đưa nhau về trong sương<br />nghìn búp mai chồi biếc<br />rụng dưới chân, da diết.<br /><br /><br /><br />TƯỞNG TIẾC<br /><br />gục lên vai bạn, và đi…<br />mở lòng <br />đất đón <br />(… xanh rì mộ rêu!)<br /><br />vô thanh<br />phụt tắt tiếng kêu<br />một mình cõi lạnh…<br />(thảy đều vậy thôi!)<br /><br />mong manh tất cả ở đời<br />cao đỉnh núi vẫn thẳm khơi khỏa chìm<br />vạn năm sau có ai tìm<br />lại hồng-hoang-mới vắng im phương nào?<br /><br />rợn hư vô gió tiêu dao<br />vĩnh hằng đâu, giấc chiêm bao kiếp người!<br />tiễn nhau nấc nửa tiếng cười<br />cát bụi hoa, cát bụi tươi cỏ bời<br /><br />cái-đau-khát-sống, chơi vơi<br />dâng đời máu thịt, dẫu rời rã xiêu<br />mồ hôi rồi cũng tan tiêu<br />phỏng phiêu vũ trụ! càng yêu thương đời!<br /><br />tặng thời xoáy ốc luân hồi?<br />sóng từ tim<br />tỏa vào trời <br />bay bay?<br /><br />sóng nhân văn<br />mang mang này<br />gửi hồng-hoang-mới<br />bớt dày <em>buồn-nôn</em>?<br /><br />khói hương<br />một nấm đắp chôn<br />trong tôi bia dựng…<br />xe bon, ngoảnh chào…<br /><br /><br /><br />CỤM TƯỢNG HƯ VÔ<br /><br /><em>trăm năm còn có gì đâu<br />chẳng qua một nấm cổ khâu xanh rì!<br />(Nguyễn Gia Thiều, CONK.: 103 – 104)<br />… và còn đó vô-thức-trần-gian – sử biên niên <br />vô hình vô ngôn hiện thực giữa đời…</em><br /><br />ngã xuống chìm vào bằn bặt cái chết<br />“cháo lú” húp rồi, bên sông “cõi âm”<br />như cổ tích, ông ngẩn ngơ sống lại<br />bao năm run quắp, luờ quờ, ngọng câm<br /><br />hồn vía lụi, bùng, thuở ba mươi tuổi<br />vẫn loạng choạng bước quanh quẩn xóm làng<br />cái xác sống bao năm cười méo xệch…<br />đứa con tìm cha, cuối mỗi chiều tàn<br /><br />hơn nghìn đám tang nghìn nghìn nấm mộ<br />bóng dáng ông đánh thức tiếng thở dài<br />nhói niềm âu lo mong mong manh kiếp sống<br />giật mình, tay ai níu chặt tay ai!<br /><br />đứng thẳng giữa đình, dân làng tưởng niệm<br />lịch sử rạng ngời anh hùng, nhà thơ…<br />về ngang truông cát, quỳ nâng Nỗi Khổ<br />nước mắt ngại phiền, ông nghẹn khóe mờ!<br /><br />tuổi sáu mươi lăm trở về bụi đất<br />hiếu thảo đã thành chuyện cổ đêm đông<br />tượng cha con ông sân đình ai tạc<br />bệnh tật, kiếp thừa, mãi khắc sâu lòng<br /><br />và chẳng ai mất dẫu nghìn quên lãng<br />vô-thức-làng-thôn di truyền ngỡ không…<br />thoáng lá vào hồn, thiên thu xào xạc…<br />giọt mưa từ tâm, Dòng Sống ngọt hồng…<br /><br /><br /><br />TÌNH YÊU CHÍNH MÌNH<br /><br />say đắm chính mình trong ánh mắt bao người<br />môi cười ngất ngây đến vậy<br />bóng dáng hương thơm đam mê lửa cháy<br />lửa trôi trên mắt ai ai, thành suối chảy dài!<br /><br />bây giờ thì đã tàn phai<br />bơ vơ với vòng tay trống rỗng<br />hình như suối cạn khô, chiều tà sẫm bóng<br />tìm đâu chút bền lâu chỉ đâu đó giữa lòng mình?<br /><br /><br /><br />GỬI MỘT NGHỆ SĨ<br /><br />thoang thoảng, vang, rưng, tiếng đàn<br />hoa tỏa sớm, thoắt trầm man mác chiều<br />rất nghìn năm dáng dung Kiều<br />áo tứ thân giữa thời phiêu hốt này<br /><br />bồng bềnh lịm ngất bay bay<br />khúc ríu rít, bài xé cay, bỏng tròng<br />sổ đoạn trường đã nắng hồng?<br />trắng tơ xóm dệt hương đồng ngát trang…<br /><br />nghe thăm thẳm đến bàng hoàng<br />trái tim bé bỏng trĩu mang vô hồi<br />ngỡ từng bao kiếp sống rồi<br />hồn hai mươi vẫn vợi vời xưa sau<br /><br />nhà đâu xiêu nát oán sầu<br />tuổi thơ run ngó lề cầu xẩm xoan…<br />ngấm chân rác phố bùn làng…<br />em cười khóc với nhân gian khóc cười<br /><br />vẫn đau đáu giữ chất người<br />tiếng đàn sắc buốt trong mười ngón tay<br />dấn thân, tránh bẫy giăng đầy<br />(ngưỡng căng – rung – mỏng mảnh dây đàn đời!)<br /><br />nghe thảng thốt đến rối bời<br />chút niềm giằng xé cái tôi, giật mình<br />quá mênh mang một tấm tình<br />em chới với, chơi vơi, kinh sợ lòng?<br /><br />vùi thân theo quẻ long đong?<br />nghe đanh lạnh, bật tiếng không, lạnh lùng<br />bi réo rắt ấm trầm hùng<br />dẫu mềm mại dây chẳng chùng, lắng ngân…<br /><br /><br /><br />TẶNG MỘT NGƯỜI LỠ VẬN<br /><br />lá lục nắng đỏ, vàng hanh gió<br />tàu phương nam say Tết, lâng lâng<br />ga quê lấp loáng phùn bấc nhớ<br />lối sầu đông bay tím biếc xuân<br /><br />rải trắng lên bùn lầy trắng cát<br />nắng mới hồng, reo tuổi mới tinh<br />cội mai nào hương xưa thẳm ngát<br />ta cúi đầu ngó sững bóng mình<br /><br />lãng đãng cứ thử làm kẻ lạ<br />trốn những mời chào ngợp tình thân<br />đâu cửa mốc vách rêu óng ả<br />tứ thập – bốn câu đối – thắm ngần?<br /><br />(chẳng bốn mươi lóng đời tàn rữa<br />không bốn mươi con chữ nổ ran<br />bốn mươi viên pháo, lép, màu úa<br />tan tác giữa lòng vô thanh vang!)<br /><br />nửa kiếp lang bạt bao xứ khách<br />đâu cũng quê và đâu cũng không<br />nơi cho giọng nói chưa pha phách<br />chốn yêu thương, về bỗng khóc ròng! <br /><br /><br /><br />QUY LUẬT TRỜI ĐẤT ĐIÊN KHÙNG!<br />VỚI THIÊN NHIÊN, <br />LOÀI NGƯỜI VỐN BÌNH TÂM <br /><br /><em>bất tri nguyên thị thử hoa thân<br />(Lý Thương Ẩn, “Mộc hoa”) (?)<br />nguyện đền ơn thiên nhiên<br />(Trần Xuân An, “Tôi vẫn ở trên đường”)<br />tặng “Cảm xúc về hoa sau Tết” của Đinh Trầm Ca</em> <br /><br />1<br />heo may thoảng dăm thoáng rét<br />cho đất xanh trời ra giêng<br />ngập ngừng, tiếng chổi nhè nhẹ<br />bầm nát niềm thương hương thiêng<br /><br />2<br />mai, rực rỡ trong nỗi chết<br />không cả tên dù tên mai<br />mai, mai huy hoàng nở trọn<br />cam phù du để tàn phai?<br /><br />3<br />nâng niu dáng mai nét lộc<br />hoa, hoa, đâu phải thây người!<br />lẽ nào giữa câu đối đỏ<br />bình hoa đựng xác hoa tươi?<br /><br />4<br />(bon-sai, quý sang cằn mọn<br />dây chằng buộc thít vào da<br />xót xa chim lồng cá chậu<br />núi đầm bé lại bên ta!)<br /><br />5<br />tiễn Tết, và mai đã héo<br />sững sờ, hư huyễn, chơi vơi<br />mộ vườn ai run lộc biếc<br />thịt xương, hoa lá tốt ngời!<br /><br />6<br />còn đây quỳnh lan đào cúc…<br />ai là ai kiếp xa xôi?<br />quả báo, lại bằng tội ác?<br />Phật chắp tay trước Luân Hồi!<br /><br />7<br />(tảng gạo cổ tích đã nát<br />ăn gì để sống, tôi ơi?!<br />loài người phải trồng và giết?!<br />địa ngục, chính là cõi đời?(*))<br /><br />8<br />(hóa thân, chìm vào lẽ thật<br />ăn gì để sống, tôi ơi?!<br />chẳng lẽ loài người tự sát?!<br />hoang tưởng siêu thức, rụng rời!)<br /><br />9<br />thiên nhiên, thiên nhiên thực ảo<br />đắng cười, duy cảm vu vơ!<br />hạt gỗ bồ đề kết chuỗi<br />là từng mầm sống héo khô!<br /><br />10<br />lòng mong lành như mảnh đất<br />ươm hạt? chiết mai về nhà?<br />vẫn thế, xưa sau xinh mãi<br />hoa, thiên nhiên ngát tình hoa<br /><br />11<br />thôi, nhặt khẽ hoa vào hộp<br />thanh sắc mùa xuân vùi chôn<br />dẫu đành gửi xe ngộp rác<br />hương mai thơm mãi tâm hồn<br /><br />12<br />thiên nhiên hoa hương trái mật<br />Con Người mòn đuôi, hát thơ<br />yêu quá trần ai, tâm tĩnh<br />quả đất – nốt nhạc lam mơ.<br /><br /><em>Cước chú của bài “Quy luật trời đất điên khùng…”:<br />(*) Trong bản đã xuất bản, câu này được in đậm, đồng thời có dấu hoa thị * chú thích, nhưng cuối cùng tôi đã gác lại mấy dòng nội dung chú thích ấy, bởi bấy giờ (1995 – 1996), tôi chưa viết tiểu thuyết Mùa hè bên sông (bản 1997, bản 2001 & bản hòan chỉnh 2003). Xin xem thêm tiểu thuyết này.</em><br /><br /><br /><br />PÔ SHA-NƯ<br /><br />đang trưa Pô Sha-nư<br />hương muối biển trên đồi mằn mặn gió<br />thánh thót tiếng chim lảnh lót, hình như<br />nắng vỡ<br />hình như điệu múa rung trào trúc tre hoa cỏ<br /><br />Pô Sha-nư<br />tháp cổ<br />hình như<br />đôi ba cánh buồm phần phật màu gạch đỏ<br />trôi bồng bềnh lắc lư<br />vượt mặt phẳng biển cong xa mờ cách trở<br />vẫn bây giờ neo bờ Phan Thiết nhớ<br /><br />Pô Sha-nư<br />chiếc thuyền này “ông hoàng” nào đến ở<br />nhà sư nào mõ gõ kinh ru<br />pháo đài nào đạn găm súng nổ<br />người thơ nào, hình như, tương tư<br />(chỉ được thoáng yêu mà dằng dặc khổ<br />thù hận phụ phàng đến oằn oại ngất ngư)<br /><br />tự đánh lạc nỗi đau<br /> – lòng tháp gió ù ù<br />lịch sử loài người những cuộc chuyển cư<br />lìa cội xót cay, hay vung gươm dễ sợ –<br />ảo giác ngỡ du thuyền, Pô Sha-nư<br />dập dềnh sóng vỗ<br /><br />cõi đất cuối cùng đây ư<br />vương quốc lưu dân sụp đổ<br />Pô Sha-nư<br />tháp thờ hiu hắt, hình như<br />công chúa còn đâu đó<br />mắt nhìn buồn thăm thẳm thâm u<br />huyền bí màu da (nâu hồng Ấn Độ)<br />gốc tiếng In-dô – chùm đảo xa mù<br /><br />Pô Sha-nư! Pô Sha-nư!<br /><br />nhưng hình như<br />người người hành hương lên đồi gió<br />thương Hàn Mặc Tử<br /> ngẫm chuyện tình <br /> từ độ…<br />(giá không có tứ thơ<br /> – giết người trong mộng, mơ – <br /> quằn đau đến man rợ)…<br />và yêu ơi nét duyên Kinh Chăm<br /> mận chín ngọt lừ<br />ấm áp nắng trưa bên tháp lạnh hoang vu<br />sóng biển ngời rực rỡ.<br /><br /><br /><br />MÙA XUÂN TRẺ THƠ<br /><br />I. chơi cờ du lịch trên bản đồ cõi đời<br /><br />trải rộng trần gian, bát ngát<br />sắc da – tứ quý – vườn xuân<br />cái nhìn bay quanh thế giới<br />rực rỡ trăm hương, lâng lâng.<br /><br />II. quốc tế ngữ (*) với đồ chơi phát sóng<br /><br />tháp sóng – Ba-ben thần thoại (**)<br />nở đỏ khát vọng loài người<br />hoa đào chớp quanh quả đất:<br />tiếng chung bên tiếng đưa nôi.<br /><br /><em>Cước chú của bài Quốc tế ngữ…:<br />(*) Tiếng nói và văn tự không phải của bất kì dân tộc nào, đất nước nào.<br />(**) Điển tích lấy từ “Kinh Thánh” của người Do Thái: Lí giải theo tư duy huyền thoại về nguyên nhân sự khác biệt ngôn ngữ, phân chia thành nhiều dân tộc trên thế giới; ấy là do sự trừng phạt của Đức Chúa Trời Jê-hô-va bởi sự bất kính của loài người đối với ngài (loài người muốn xây tháp Ba-ben cao vút, chọc thẳng lên trời xanh)!<br /> (Chú thích (**), ngày 26. 03. 2005).</em><br /><br /><br /><br />NGƯỜI DƯNG KHÁC HỌ<br /><br />thị xã xanh, nồng nàn dòng sông sắc lửa<br />núi tắt từ lâu,<br /> vẫn nguyên màu tha thiết đến giờ<br />về thăm nhau, mời nhau li cam vắt<br />đất đắng<br /> ngọt phù sa –<br /> nơi đây<br /> ai xưa<br /> đỏ nước mắt đợi chờ?<br /><br />sông chảy đời sông, còn bởi đôi bờ<br />êm ả, quanh co, thẳng xuôi, ghềnh thác<br />từ trái tim mười tám năm xưa, ngỡ tắt<br />vẫn lòng bút đỏ quằn vênh không khô<br /><br />cuộc sống tình cờ<br /> và cơ hồ đâu tình cờ<br />bạn vẫn dải lụa đào phất phơ<br />vẫn sợi tơ hồng buộc diều đứt phựt<br />diều rụng nơi đâu, giăng mắc tơ<br /> qua ruộng rừng, thị xã<br /> qua đôi bài thơ<br /><br />bạn vời trông ai rừng thẳm biển mờ<br />lẽ nào vẫn dòng sông bâng quơ<br />trinh trong nhuốm ráng chiều mộng mị<br />ôm nỗi hư vô?<br /><br />bạn vẫn người dưng <br /> xa lắc xa lơ!<br />đưa nhau quay về năm tháng ngây ngô<br />thị xã như mẩu giấy học trò thuở đó…<br />ơi những con đường kẻ ô<br />ta qua bên kia lề, nhìn lại bên này lề mực đỏ<br />tìm gặp nhau, <br /> chỉ thôi đành ngậm ngùi thương nhớ<br />dù bên nhau, cũng thương nhớ ngu ngơ<br />ơi dòng sông –<br /> sợi vải nghệ hồng vắt qua thiệp mở<br />bỗng thắt vào tim! bén ngót không ngờ!<br /> lành lặn chăng vết thương tươi rói,<br /> thoáng hình dung. Sững sờ<br /><br />thôi nhé, lần cuối cùng tan vỡ<br />bạn vẫn người dưng xa lắc xa lơ<br />dòng sông nơi đây ngọt hoài màu cam vắt<br />phù sa khỏa lên niềm-đau-không-ngờ. <br /><br /><br /><br />THĂM MÙA XUÂN TRÊN ĐỈNH XANH<br /><br />dịu dàng mướt ngời nắng lạnh<br />tóc hương, mùa xanh đầy vai…<br />bàng hoàng, một tôi đã khác<br />và em, cũng đừng thở dài!<br /><br />đành thôi, ta như bạn cũ<br />đưa nhau tìm dấu chân tiên<br />đỉnh xanh giữa xanh xanh ngát<br />ai tạc nên Niềm Hồn Nhiên<br /><br />ơi đôi bàn chân trẻ nhỏ<br />bên hai lỗ đáo rất tròn<br />in vào nghìn năm đá tảng – <br />hình tượng thơ trên chon von<br /><br />(sân mưa thuở nào hửng ấm<br />mẹ đi chợ vắng, đường xa<br />bé chơi một mình, khắc đậm<br />vào tâm đạo sĩ ngang qua?)<br /><br />thơ đời ngút cao xanh ngát <br />bao năm đắp núi xây non…<br />chạm trổ trong nhau ngày nọ<br />đóa tình ơi, mưa xói mòn?<br /><br />nửa đời, hương hoài trinh trắng<br />tóc hương, mùa xanh đầy vai<br />ta nuôi con-tim-chung nhé<br />ngây thơ, ngỡ một là hai<br /><br />ơn em lời ngoan sắc sảo<br />đưa nhau xuống với cõi người<br />lên tiên, đành thôi, thoáng chốc<br />lâu về thêm lạc loài, thôi<br /><br />đành chia tay nhau, kỉ niệm!<br />ta li dị tình-yêu-ta<br />nuôi con-tim-chung bạn nhé<br />trong tôi, đứa bé khóc òa.<br /><br /><br /><br />ĐIỆU MÚA HÁT THƠ<br />NGHÌN MẮT NGHÌN TAY MỚI<br /><br />đuôi công xòe tà<br />nghìn tay nghìn mắt?<br />trẻ con múa hát<br />vũ khúc Phật Bà?<br /><br />ngang đây, nhẩn nha<br />ngẩn ngơ, ngơ ngác<br />ai xưa điêu khắc<br />đốn-ngộ-thi-ca?<br /><br />hồn dột ẩm nát <br />sách thơ nghìn nhà<br />lướt hong sân đất<br />sen bừng nghìn hoa<br /><br />vũ khúc bát ngát<br />rách, thoắt lụa là<br />tượng cổ thoắt tạc<br />thoắt, thú rừng xa!<br /><br />hài nhi tỏa nhạc?<br />công lượn nắng sa?<br />nghìn tay nghìn mắt<br />bùn lấm chói lòa.<br /><br /><br /><br />CÔ HÀNG SÁCH<br />CHIỀU MƯA ĐÀ NẴNG <br /><br /><em>cảm ơn một người bạn (*)</em><br /><br />như nắng chưa xa ngoan mắt trong<br />yêu em mùa hạ si mùa đông<br />mưa tới tan theo ngàn giọt nước<br />nước vỗ lên bờ trăm nhánh bông<br /><br />đây bông huệ trắng ngát đôi tay – <br />thơ vỗ tràn quầy em chiều nay<br />mưa ngàn phiến nắng vàng hoe nắng<br />đọng trong mắt nâu trời thơ nây<br /><br />ơi cô hàng sách mưa là tôi<br />mưa là tôi lấp lánh nhạc đời<br />em vui, thiên hạ đầm sầu nhớ<br />ghé mua thơ ngẩn ngó em cười<br /><br />cười đi cô nhỏ, ngời lá xanh<br />cười ngàn nét chữ bay long lanh<br />mưa mưa trái đất vàng hoe cúc<br />đan áo len vàng sợi nắng hanh<br /><br />ơi cô hàng sách và mưa đông<br />mấy mùa thơ, hương giấy rướm hồng<br />nhờ em bày bán cho thành phố<br />bản quyền Trái Tim, có giữ giùm không?<br /><br /><em>Cước chú của bài Cô hàng sách chiều mưa Đà Nẵng:<br />(* ) Người bạn này đã thuộc và nhớ lại, chép lại giùm bài thơ này, sau hai mươi mấy năm.<br /> Nhân đây, xin ghi rõ năm sáng tác dưới các bài thơ vốn được viết trước 1995. Ngoài ra, những bài viết trong khoảng 1994 – 1995 – 1996, xin được miễn ghi.<br /> (Chú thích ngày 23 & 25. 03. 2005).</em><br /><br /><br /><br />VỐN DĨ, NGÀN ĐỜI<br /><br /><em>tặng nghệ sĩ Vũ Nàng Trương (*)</em><br /><br />nỗi đời với mắt xưa sau<br />thấy bao luồng ngược chạm nhau, xoáy cuồng<br />nón cời úp gió đầu truông<br />lốc tan, kết đọng mấy nguồn máu oan<br /><br />rởn tim tích cũ kinh hoàng<br />lật mê nón, nắng mưa tràn ngàn năm<br />ai về thương nén nhang trầm<br />bóng người trên vách đăm đăm lặng nhìn<br /><br />hòn máu tươi bẫm niềm tin!<br />tâm không, vô chấp hồn in xanh trời<br />mở lòng ra, rộng nẻo đời<br />cười cùng lẽ thật cõi người đảo điên.<br /><br /><em>Cước chú của bài Vốn dĩ, ngàn đời:<br />(*) Đây chỉ là cái tên mượn từ điển tích về Vũ Thị Thiệt, vợ một người lính thú đời Hậu Lê (bài “Đề miếu Nàng Trương” của Lê Thánh Tôn).<br /> (Chú thích ngày 23. 03. 2005). </em><br /><br /><br /><br />GẶP HUẾ Ở VÙNG ĐẤT THÁNG GIÊNG<br /><br /><em>kính tặng làng Kẻ Vạn, thành phố Huế</em><br /><br />trời vùng cao xanh mặt nước sông Hương<br />bé ngủ ngon lành dưới lời ru rất Huế<br />câu hát mới trên môi người mẹ<br />cho anh gặp quê nhà giữa bát ngát Tây Nguyên<br /><br />qua những ngọn đồi tháng giêng<br />bồi hồi ngắm hai dãy nhà<br /> bên con đường đỏ nắng<br />(tháng năm nào như kiếp lục bình,<br /> nổi trôi bên bờ sông rác rến!)<br />nghe mơ hồ giọng hát mênh mông<br /><br />đôi mắt đen tròn, sáng ấm nhìn anh<br />vẫn màu mắt bình thường của Huế<br />(gặp người Huế nơi đây<br /> có lạ chi mà mừng rỡ!)<br />nhưng anh công tác xa nhà, nên thấy quá thân thương<br /><br />xanh ngời lời hát ru, xanh ngời mái tóc sông Hương<br />hoa dầu Tây Nguyên quay nghiêng vành nón Huế<br />giấc ngủ em thơ mơ sân trường mướt cỏ<br />đủ xanh ngời buổi sáng riêng anh<br /><br />anh sẽ còn yêu mãi Tây Nguyên <br />bởi rừng hoang đã ngời xanh chất Huế!<br />bé thơ ơi, rẫy lúa vàng<br /> bướm chở hương về nôi nhỏ<br />anh muốn giữ mãi nụ cười<br /> trong đôi mắt giữa mùa ngô.<br /><br /> 1979 – 1980 <br /><br /><br /><br />HÃY YÊN TÂM VỀ QUÊ<br /><br /><em>tặng nhóm thanh niên Ánh Sáng</em> <br /><br />cầm tay nhau trong buổi chia tay<br />cùng hát bài ca về ngày mai thương nhớ<br />chút đầm ấm đêm nay mặc gió lùa ngoài cửa<br />hoa rừng thơm vào kỉ niệm núi rừng<br /><br />mai xa buôn làng về miền xuôi quê hương<br />sao tiếng hát trập trùng lũng sương đồi gió<br />xa ngọn suối về cùng bờ ao cũ<br />sao giọng thơ vỗ tràn chân dốc níu cầu mây<br /><br />ba mùa mưa nơi đây<br />mấy lần lạc giữa núi rừng, mỏi mắt tìm ngọn khói<br />mấy lần khuỵu chân xanh lét đói<br />cơn sốt mấy lần quật ngã giữa tay nhau<br /><br />ba mùa mưa diệu kì sâu thẳm rừng sâu<br />lớp học buôn làng nhen bùng tiếng hát<br />bắt nhịp bài ca, bừng run đôi môi thâm kịt<br />nhìn bé gái Kơ Ho (*)<br /> vươn tiếng ca bay tới tương lai<br /><br />ba mùa mưa gió bạt tiếng giảng bài<br />đứng ở phòng bên<br /> nghe giọng bạn mình khản đặc<br />gió rét sững sờ nét bút<br />(ơi những khăn quàng<br /> thắp nắng xua sương)<br /><br />mai bạn về với quê hương<br />sao cứ bâng khuâng tháng ngày gian khổ ấy<br />rừng sáng dần lên và bao người còn ở lại<br />hãy yên tâm giao lớp cho bọn mình<br /><br />mai bạn về, cứ đẹp mãi niềm tin<br />ơi trái tim người đi gieo ánh sáng<br />và thơm mãi bó hoa học trò lóng lánh<br />giọt nước mắt ơn thầy<br /><br />nét bút giữa lòng người thắm thiết không phai<br />bao gian khổ đi qua, núi rừng còn in đậm<br />yên tâm về với quê cũ xiêu gầy<br />tiếng hát Kơ Ho mãi mãi cao bay!<br /><br /> 1978 – 1979<br /><br /><em>Cước chú của bài Hãy yên tâm về quê:<br />(*) Đồng bào K’Hor, một nhân tộc ít người ở Lâm Đồng. </em><br /><br /><br /><br /><br />NGÔI NHÀ BÊN THUNG LŨNG SƯƠNG<br /><br />từ một nơi xa xôi tôi trở về thành phố<br />con dốc cao, đồi cỏ mượt, nắng vàng<br />hoa!<br />hoa rung vào lòng bao thanh âm rạng rỡ<br />nghe hương mùa thơm trong lá thông<br />tôi lại về với nơi tôi thường nhớ<br />gió bồi hồi chiều ơi yêu thương<br /><br />ngôi nhà bên thung lũng sương<br />chiều tháng tám, nắng đọng lại đằng sau khung cửa<br />lồng ngực rộn ràng, ngón tay khẽ gõ<br />(anh chị ơi,<br /> anh chị ơi,<br /> em đã về nhà)<br />và nắng ấm ùa ra…<br /><br />tôi đứng ngẩn ngơ<br />giữa những nụ cười quây quần rất trẻ<br />siết chặt tay tôi <br /> là những bàn tay tin yêu <br /> nồng nhiệt thế<br />tôi biết nói gì, ân nghĩa ấy, bao la<br /><br />dẫu giọng đọc đã khàn đi<br /> sau hai mùa kháng chiến<br />ánh mắt vẫn trong ngần soi nắng xuống trang thơ<br />ta hòa vào nhau, tự mạch nguồn sâu thẳm<br />(ghềnh thác gian lao để sâu lắng lòng hồ)<br />tôi biết nói gì, ân nghĩa ấy, bao la<br /><br />căn phòng đầy ắp tiếng thơ<br />vang vọng đêm rừng già thác đổ<br />vang vọng tiếng rơi thầm của máu<br />tiếng reo xanh bên đường phố, sớm mai<br />cả tiếng thở dài trong bóng tối, lẻ loi…<br /><br />âm hưởng tự cõi người<br />cho mỗi trái tim rực đỏ<br />cho lòng ta bồi hồi<br />tôi biết nói gì?<br /> thơ hãy nói giùm tôi!<br /><br />và Đà Lạt ơi!<br />thành phố rất thân yêu!<br /> mà cả cuộc đời tôi<br />sao nhận hết vào lòng bao thanh âm rạng rỡ<br />sao hiểu hết con dốc cao, ngọn đồi xanh mướt cỏ<br />sao nghe hết hương mùa thơm lá thông…<br />nếu chẳng đến với nơi xa thành phố – <br />ơi những tấm lòng<br /> từ nguồn mạch yêu thương<br /><br />nắng hừng đông<br /> ấm lên trong ngôi nhà đó<br />khung cửa mở ra mọi phía chân trời<br />tôi lại đến với nơi tôi vẫn ở<br />chào thung lũng sương long lanh sớm mai.<br /><br /> 1980 – 1982 <br /><br /><br /><br />KHÚC VÀO MÙA<br /><br />rất vàng là nắng Tân Rai<br />chạm vào nhánh lá tràn vai nắng vàng<br /><br />vác cây xà gạt, thênh thang<br />bàn chân lội nắng nắng loang lối rừng<br />mùa mưa đã tới sau lưng<br />mà vàng cái nắng là mừng cái nương<br />(ngày mai thóc chảy về buôn<br />như con lũ nắng trên đường đang đi)<br />chồi lên kín rẫy xanh rì<br />phát mau ta phát sá gì, nắng đun<br />mau bùng lửa, phơi tro mun<br />mưa tra hạt, mầm xanh phun, rộng dài<br /><br />rất vàng là nắng Tân Rai<br />ngày mai gùi nặng đầy vai nắng vàng.<br /><br /> 1978 – 1979 <br /><br /><br /><br />DỐC “MẠ ƠI”<br /><br />tặng các cô Thanh niên Xung phong <br />thành phố Huế đã có công khai canh <br />làng Hương Lâm, Lâm Đồng.<br /><br />ngang qua đỉnh dốc Mạ Ơi<br />nghe tươi trong tiếng gió vời vợi reo<br /><br />năm nào, vách núi cheo leo<br />bủa quanh em, mây rừng treo, gai dày<br />mưa trôi giọt lệ chảy dài<br />khóc dưới núi này, em gọi: Mạ ơi!<br /><br />Mạ ơi! đồng đội nghe rồi<br />tựa vai nhau vượt đỉnh trời, buốt tê<br />phát cây, xe lối, mù che<br />ánh trăng lòng mẹ, bạn bè soi thêm<br /><br />dốc dài đá thủng gót mềm<br />lại nâng từng bước chân em vào đời<br /><br />Mạ Ơi – dốc có tên rồi<br />tiếng yêu thương giữa lưng trời, âm vang<br />hóa hừng đông sáng xóm làng<br />là cửa ngõ, bay hương ngàn, nắng khơi<br /><br />dẫu qua bao núi bao đồi<br />nâng lòng nhau – tiếng Mạ ơi năm nào<br />dốc dù vơi cạn trôi hao<br />tiếng yêu thương mãi ngân vào mùa xanh.<br /><br /> 1980 – 1981 <br /><br /><br /><br />HOA DẠI VÀ BÃO TÁP <br />TRÊN ĐẤT NƯỚC <br />MỘT TRĂM BA MƯƠI NĂM ĐÁNH GIẶC<br /><br />nào tài hoa như Xuân Hương<br />không Kiều, vẫn nặng vết thương nỗi đời<br />ba lần bão xé phận người<br />khóc từng bến nước trong vơi đục đầy<br /><br />đâu rồi áo lụa, trắng bay<br />giọng Hà Thành, cặp hồng tay, nắng vàng<br /><br />tuổi hai mươi phủ màu tang – <br />mìn nổ tung, máu đỏ tràn lòng nhau! – <br />ngỡ chết bên bờ huyệt sâu<br />chiếc thai ba tháng biết đau đến giờ<br /><br />đâu rồi phấn bảng, học trò<br />nhìn con lẫm chẫm bi bô, khóc òa<br /><br />nghe con tập gọi tiếng cha<br />niềm di cư lạnh diết da phố phường<br />người tìm đến, yêu và thương<br />Tha La Xóm Đạo, mắt buồn huyền thêm<br /><br />tù tàn binh, bão rừng đêm<br />chết mòn, xót vợ con thèm hạt cơm!<br /><br />Nha Trang, vực mặn tối om<br />đêm khuya cú rúc chiều hôm biển nhòa<br />đành làm vợ lẽ người ta<br />cho con nương tựa, tìm xa xứ buồn<br /><br />vỉa hè, lều chợ, bán buôn<br />đời chưa yên, ngất ngơ buông tâm mình!<br /><br />thời cấm vận, thân lục bình<br />quẩn quanh đen đúa dòng kinh đen hồn<br />bão đời xô đẩy dập dồn<br />thành chai đá giữa chồng con ơ hờ<br /><br />đâu rồi áo lụa nón thơ<br />tóc thề chung thủy bây giờ nơi đâu<br /><br />Cà Mau, tàn dại úa nhàu<br />không làm Kiều vẫn thấm đau nỗi đời – <br />Xuân Hương khóc bằng tiếng cười <br />nước non chìm nổi, tim trôi, xoáy lòng<br /><br />đâu rồi trang vở trắng trong<br />bão đen xối mực trên dòng lũ đen<br /><br />nhìn con, mong ngày nắng lên…<br />mẹ già quằn quại khóc trên xứ người…<br />Đắc K’Rông! Vách trắng chân trời<br />bệnh phiền, nước mắt không rơi, <br /> gọi thầm…<br /><br /><br /><br />GẶP NGƯỜI QUEN Ở KON TUM,<br />NGHE CHUYỆN<br /><br />ngày mai rồi sẽ ra sao<br />thôi thì đi được phương nào thì đi<br />làng cha đất tổ, buồn gì<br />phận nghèo rác rưởi sá chi. Bước liều…<br /><br />… em xiêu giạt, anh giạt xiêu<br />cô đêm chái lạnh ngày thiêu vỉa hè<br />thím ở đợ, tỉnh trong mê<br />bạn từ rừng sốt trốn về giả điên<br /><br />chiến tranh, bom đạn ngả nghiêng<br />thời cấm vận – cái khổ nghiền dưới chân<br />thương nhau còn phải thương thân<br />sợ lo sầu hận ruỗng dần thịt xương<br /><br />nỗi sa sút hóa buông tuồng<br />khi bụi đắng lúc tượng buồn, mồ côi<br />gió lùa bụng trống, cầm hơi<br />giúp nhau, ruột thịt chân trời long đong<br /><br />chồng chết bệnh, bèo ngược dòng<br />phận con rơi lại dắt bồng con rơi<br />ráo khô đôi mắt với đời<br />mẹ con chỉ thật là người với nhau!<br /><br />bơ vơ, giờ được đỡ đầu<br />lòng quê đất mới xanh màu rẫy non<br />hai mươi tuổi ngập tủi hờn<br />dù sao, rốn cắt nhau chôn luống cày…<br /><br />… nuôi chăng… tháng trắng, ngửa tay<br />niềm đau thăm thẳm giờ đây cao vời<br />ngỡ cay cực suốt kiếp người <br />bao nhiêu năm nhục, nay cười nhẹ mây<br /><br />thôi nhé, đời còn cơ may<br />can chi mà khóc tháng ngày đã qua<br />mẹ thương Quảng Ngãi quê cha<br />con thương quê mẹ lên ba buồn rồi<br /><br />đừng quên. Quên sẽ chơi vơi<br />mãi nuôi khát vọng làm người. Đừng quên<br />trăm năm mất nước, bừng lên…<br />non sông chia cắt…<br /> Lá hoen, nắng òa…<br /><br />làng xanh mùa mới, trông ra…<br /><br /><br /><br />RỪNG TRĂNG<br /><br />khuya trăng mùa cũ vô ngần biếc<br />nghe từ thăm thẳm giọng ru hời<br />gió buốt giạt gần xa thác réo<br />chim gì kêu vun vút tiếng roi<br /><br />mọt nghiến thanh giường, rền rất bệnh<br />nỗi niềm sốt rét chưa đành ghi <br />hăm hở cày sách và cuốc đất<br />đôi đêm nằm thèm giấc ngủ khì<br /><br />thuốc rê giấy bổi họng đắng khét<br />đắp tấm chăn rách vá, ngó trời<br />y hệt mối đùn thân đàn đá<br />hóa nấm mồ, nhang lập lòe ngời<br /><br />thống nhất mới lên xanh thấy vượn<br />thú hú buồn thơ hú được đâu <br />hỡi ơi, trồng tóc tiên thạch thảo – <br />hoa cằn, sợi mượt ai cạo đầu?<br /><br />thầy giáo ở rừng thành cán bộ<br />chốn chiến khu súng chẳng cầm tay<br />cá suối gay bắt dù đóng khố<br />lá rau lưng lửng bước say bay<br /><br />toan sống lang bang lính bỏ ngũ<br />làm thằng thi sĩ sầu điên mê?<br />nhưng lẽ chi đầu hàng cơ cực?<br />quỳ hôn bóng mình in lòng khe?!<br /><br />học mót tiếng Thượng đọc sách Mẽo<br />với học trò tuần bốn giờ gào<br />dẫu biết không mình thì kẻ khác<br />rừng đói cơm còn đói chữ sao!<br /><br />cảm ơn người anh hùng lãng mạn<br />lay trái tim bằng ước mơ hồng<br />– thư viện xây trên đồi độc lập <br />điện sáng rừng – hào sảng cười ngông<br /><br />cao nguyên một thuở trăng lộng ngát<br />sương móc rơi lạnh vỡ quanh nhà<br />thiếp mê hoảng đuối trước ghềnh xoáy<br />bật cười, tự nguyền rủa. Nắng òa.<br /><br /><br /><br /><br />HÁT TẶNG BÀI TÌNH YÊU MỚI<br /><br />sớm mai nào cũng đi qua sông<br />từ bờ thương đi qua bờ nhớ<br />như điệu lí phù sa, xanh mượt mà làn quan họ<br />câu mái nhì nhịp nhàng bắc cong bao nhịp thơ<br /><br />tấm tình ai trong biếc dòng Hương, xanh mơ<br />thường dừng chân ôm vai cầu thầm hát<br />mà thương câu hò có giọt nước mắt<br />rơi vào nón ngả ra trông cầu<br /><br />bạn ơi, ta cầm lấy tay nhau<br />xôn xao nồng nàn với Huế<br />ở đất đa tình này ai chả thế<br />đưa mái đẩy vào lòng nước non<br /><br />tội tình ngoại xưa khóc dưới cửa quan (*)<br />trả sưu thuế bằng thời con gái<br />xé nát câu hò: <em>tình là cơm nguội chờ lòng đói</em><br />tủi thân ngồi trông dòng nước về đâu<br /><br />khi về làng cha, mẹ khóc ướt ngọn trầu<br />nhìn xóm làng, rồi lòng cứ ngỡ<br />đeo kiềng cưới, vướng câu hò:<br /> <em>có chồng như gông đeo cổ</em><br />cha đi, chút niềm riêng cho đời con<br /><br />mưa đầm tình mẹ bao nhiêu năm<br />không yên thân trong thời máu lửa<br />trái tim ngóng chồng dao cứa (**)<br />nước mắt chảy ngược vào lòng!<br /><br />thì trong nắng bao la ta yêu hồng hào hơn<br />sớm nay qua cầu với gió mùa mới mẻ<br />cầm lấy tay nhau can chi mắc cỡ<br />gửi bóng ta về dòng nước trẻ trung<br /><br />đò về từ đất mới từ nương rẫy mỡ màng<br />bắp ngô hé nụ cười xinh quá<br />da đỗ nắng hun đen sao lòng xanh thế<br />ăm ắp khoang và no mắt hân hoan<br /><br />bạn có trông thấy đằng xa kia không<br />ngọn khói lò vôi và nắng ấm<br />như là mây, mây lên từ ước mơ, khỏe khoắn<br />đang tụ mưa xuống đời cơn mưa rất xanh<br /><br />sông căng lụa, lụa trải lên khung<br />nắng thêu xuống mấy vài cầu, bóng mây, cây trái<br />mũi kim ai nhìn ta cười hấp háy<br />tia mặt trời trong bàn tay chồi non<br /><br />tình ta xanh đồi núi xanh thông<br />thì thưa với mẹ cha:<br /> ta ưa rót rượu vào nắng hạ<br />hoa quả Kim Long trầu cau Nam Phổ<br />cưới Nhật Lệ về cho xanh thêm dòng Hương<br /><br />ta sẽ đưa nhau về một ngôi trường<br />với dãy nhà chung trên bãi xưa mìn trái<br />đã sạch làu thép gai chờm cỏ dại<br />cỏ xanh vươn tầng gác ngó ra sông<br /><br />yêu trời cao cho trời cao cao xanh<br />thì thưa với bà con họ hàng đừng sốt ruột<br />góp nhành hoa giữa vườn hoa hạnh phúc<br />dắt nhau đi trên đường Huế đi lên<br /><br />ta sẽ vun xanh thêm chồi xanh<br />bằng đất đai và ánh sáng<br />– bằng bảng đen và phấn trắng – <br />sống mãi với học trò tiếng hát nắng lên<br /><br />ta càng thương càng thương nhau hơn<br />thương tâm hồn hoa lau dài tóc trắng<br />quý những bé con tung tăng <br /> quàng khăn đỏ thắm<br />(đôi khi thèm bé lại để ngày sau khôn hơn!)<br /><br />ta có nhau dưới trời yêu thương<br />thường tình ngoại xưa, uất ức<br />thương tình mẹ cha ta, khao khát<br />không đứt rời như nước chảy xuôi dòng<br /><br />sớm mai nào cũng qua sông<br />gió xáo lên bao niềm yêu thương cũ!<br />tình yêu – <br /> bầy chim chiều thì bay về tổ<br />học trò và ta<br /> đến trường<br /> ríu rít mỗi ban mai. <br /><br /> 1976<br /><br /><em>Cước chú của bài “Hát tặng bài tình yêu mới”:<br />(*) Đây là một bài thơ tôi nhập thân để viết tặng những ai có hoàn cảnh gia đình như thế, trong 21 năm chia cắt đất nước (1954 – 1975). Nhập thân (hay còn gọi là biểu hiện bằng tự biểu hiện, như Nguyễn Du biểu hiện tâm trạng nhân vật của mình trong “Truyện Kiều”, Nguyễn Nhược Pháp biểu hiện tâm trạng cô bé đi chùa Hương, Xuân Diệu biểu hiện lời kĩ nữ…), vốn là thủ pháp tôi nhiều lần sử dụng, với quan niệm về sứ mệnh của người làm thơ là viết thay cho nhiều người, chứ không chăm chắm thể hiện cái tôi của bản thân.<br /> (Chú thích ngày 24. 03. 2005).<br />(**) Nguyên văn hai câu này đã đăng ở tuần báo Văn Nghệ Giải Phóng, 1977: <br /> “không yên thân trong tầm mắt cú<br /> nhận xác ai là chồng, rồi lên phường khai tử”<br />Với quan điểm nhân bản và toàn cục, ai cũng thấy bất kì thời nào, nơi đâu trên thế giới, ở mọi miền đất, cũng đều diễn ra bi kịch loại này!<br /> (Chú thích ngày 24. 03. 2005)</em><br /><br /><br /><br />ĐẤT GỌI THẦM<br /><br />Đà Lạt, tiếng gọi thầm<br />cháy lòng tôi thuở nhỏ<br />diều bứt dây theo gió<br />mơ bay về cao nguyên<br /><br />ơi cao nguyên cao nguyên<br />rạo rực trong giọng hát<br />đến trường trên khuôn nhạc<br />dấu chân vang bổng trầm!<br /><br />phố núi suốt trăm năm<br />thông xanh lòng vút thẳng<br />gương mặt Xuân Hương sáng<br />trong sương mù uy nghiêm<br /><br />Đà Lạt, mẹ và em<br />cây mướt xanh quả đỏ<br />qua một thời giông gió<br />mùa hoa bừng nắng lên<br /><br />phố núi gọi người lên<br />Huế xanh triền đất mới<br />thắm một vùng Hà Nội<br />ấm vòng tay Lâm Đồng<br /><br />em bé Huế má hồng <br />như được thơm suốt buổi<br />bếp lửa người Hà Nội<br />reo tiếng ngo Lâm Đồng<br /><br />đồi tiếp đồi, mênh mông<br />cây nối cây, xanh ngắt<br />hoa chè lâng hương ngát<br />cà phê trắng ngọt nương<br /><br />ơi cao nguyên biếc sương<br />khoai ủ vàng nắng mật<br />sú lơ như bọt thác<br />vườn bừng sôi rượu tăm<br /><br />Tây Nguyên, tiếng gọi thầm<br />dẫu hôm nay đã đến<br />mai nào không xao xuyến<br />ngày nào không khởi công!<br /><br /> 1978<br /><br /><br /><br />HÁT LÙA BÒ VÔ BƯNG<br /><br />sớm mai vác cuốc vô bưng<br />vui vui ta hát trên lưng bò vàng<br />đương nhiên rạng nắng sương tan<br />mát lòng ta vẫn hân hoan tối ngày<br /><br />cuốc ta lấn đất đầm lầy<br />bò ta ơi cứ nhai đầy cỏ non<br />ăn no trĩu sữa dày con<br />cuốc chăm lật đất sáng hơn trăng rằm<br /><br />bò no nặng bụng cứ nằm<br />đừng mê dạo cảnh lún đầm bò ơi<br />mốt mai đồng rộng chân trời<br />máy reo cỏ ngọt bò ơi xanh tràn<br /><br />tha hồ bò nhé, thênh thang…<br /><br /> 1976<br /><br /><br /><br />CÔ GÁI ĐẸP ƠI,<br />XIN ĐÀNH VÔ TÂM YÊU EM…<br /><br />I<br />em xinh đẹp cho mắt tôi thảng thốt<br />sao quá rỗng không đến mức lạ kì<br />nhan sắc ấy từ lâu em có được<br />cũng nhờ trời thì hợm hĩnh làm chi!<br /><br />giá trời đất chỉ cho em đôi nét<br />những nét kia ngời trí tuệ riêng mình<br />và thơm thảo đoan trang dịu dàng tính nết<br />trong tầm tay như hoa trái lung linh<br /><br />cần cái xấu để tôn lên vẻ đẹp?<br />(sự tàn nhẫn của nhị-nguyên-vật-chất, <br /> ôi cõi nhân sinh!)<br />phải chăng luân hồi – công bằng của Phật –<br />thượng đế trừng phạt loài người và chịu đóng đinh?<br /><br />sao tôi vẫn một đời mê muội<br />mãi ngẩn ngơ trước vẻ đẹp tự trời…<br />phải chăng, nếu vô thần đến tận cùng ý nghĩ<br />cả loài người sẽ tự sát?<br /> Em ơi!<br /><br />dẫu biết là không. Đời vẫn vậy. Và bao tật nguyền<br /> khủng khiếp chẳng cách nào cứu chữa<br />xót thương nhau chỉ xoa dịu lòng mình?<br />tôi vô tư đến vô tâm để sống<br />sống giữa đời, trơ thế, cũng kinh!<br /><br />nên càng yêu em tôi càng muốn khóc<br />em tốt tươi như hoa cỏ vô tình<br />tôi trìu mến bao hồn sâu thẳm<br />để đêm đêm chỉ khát đóa môi xinh!<br /><br />II<br />trước những nỗi đau hình hài,<br /> thả buông,<br /> tôi nghe có điều chi rạn vỡ tan tành<br />có phải loài người khát vọng Siêu Nhiên<br /> để khẩn cầu và nguyền rủa!<br />ngờm ngợp hư vô ghê rợn quá<br />níu vào đâu giữa thảm khốc vô bờ?<br /><br />chẳng lẽ tôi yêu em, cái đẹp ngu ngơ?<br />dẫu đập vỡ hư vô: Không có gì tan mất!<br />tiếng ngọc Trương Chi qua nàng Dạ Xoa<br />quá đẹp cõi đời! Còn em, cạn trơ nhan sắc?<br /><br />ôi tiếng cười, nước mắt<br />về niềm băn khoăn thường tình.<br /> Lòng xanh trẻ thơ.<br /><br /><br /><br />TRĂNG Ở NHÀ THƯƠNG<br /><br />mây ơi trời còn thênh thang<br />khéo bay cho nhé<br />đừng choàng bóng đêm<br />đen lên giấc mộng êm đềm<br />người điên đang thoát ra thềm<br />với trăng.<br /><br /><br /><br />NHÌN RA ĐƯỜNG PHỐ<br /><br />máu hồng thủy từ đâu ngập cả Tiền Đường<br />những đóa Kiều đắm chìm đang vút lên bừng sáng<br />từ giọng hát khổ đau<br /> sớm nay<br /> giữa lòng phố nắng<br />nắng đỏ lòa mặn đắng mắt tôi?<br /><br />máu hồng thủy từ đâu ngập bát cơm ôi<br />người mù quờ tay run rẩy<br />từ màu áo cô dâu chói lên lộng lẫy<br />xe hoa lướt bên ai lê lết thều thào<br /><br />máu hồng thủy ngập lút niềm tin xót đau<br />tình yêu cuộc đời trong mắt trẻ<br />máu hồng thủy sớm nay tang thương <br /> và rực rỡ thế<br />chảy tràn ướt đẫm môi cười!<br /><br />máu hồng thủy trào dâng lụt đời<br />từ mỗi người cho mỗi người sống lại<br />Chúa sai lầm vẫn sai lầm, có phải<br />sai vườn trái cấm! sai thuyền Nô-ê!<br /><br />tội tổ tông truyền<br /> máu vượn bừng mê<br />sôi dòng đời Tiền Đường<br /> lặn hụp bao tâm hồn đang lễ rửa?<br />Chúa ban Tự Do – Tội Lỗi – Lời Hứa<br />Giê-su cũng thấm thía kiếp người!<br /><br />ôi Giê-su, cứu rỗi bằng Tình Thương, <br /> Phán Xử Cuối Cùng!<br /> và Khát Vọng Phục Sinh! (*) Tôi tin vào Mồ Hôi<br />Chất Xám và Thơ cao hơn cỏ cây và thú<br />máu hồng thủy cuốn phăng <br /> nọc tanh rắn dữ<br />trong tim em tim tôi trôi theo Tiền Đường. <br /><br /><em>Cước chú của bài “Nhìn ra đường phố”:<br />(*) Xin xem thêm tiểu thuyết “Mùa hè bên sông” (Nỗi đau hậu chiến), các bản 1997, 2001 & 2003.<br /> (Chú thích ngày 25. 03. 2005).</em><br /><br /><br /><br />NỤ CƯỜI ƯỚT MƯA SAU DỐC <em>”MẠ ƠI”</em><br /><br />cổ thụ chết đứng lau tre quắt<br />rừng già còn ngấm chất da cam<br />tứ thơ sao để trơ và trụi<br />mưa xối hồn ào ạt thét gầm<br /><br />lá rụng ngàn năm đất tơi xốp<br />mưa nhào dẻo quánh dọc triền sông<br />sên vắt nhảy búng xuyên vào ngực<br />tim hoài rỉ máu, thác ghềnh hồng<br /><br />thác ghềnh ghềnh thác chảy xé đá<br />bom xô trái núi suối lệch nghiêng<br />mấy mùa mưa dội lên trang sách<br />thì đọc nỗi đời trong mắt hiền<br /><br />mưa xanh rừng lửa, mưa làng mới<br />sũng mũ-tập-kết, nón bài thơ<br />già nua bủng và con gái bẫm<br />bầm cuồng si ngố, beo giáo khờ<br /><br />mưa chiến khu thời-chưa-hậu-chiến<br />trạm xá lán tranh sắp lớp nằm<br />mưa kháng chiến chống rách và đói<br />cấm vận, giặc phương bắc, tây nam!<br /><br />mưa bom mưa truyền đơn, thuốc độc<br />tuổi nhỏ nhìn bay đặc góc trời<br />và mưa. Mười lăm năm ngẫm lại<br />ơn Nụ Cười sau dốc nghẹn <em>”Mạ Ơi”</em>.<br /><br /><br /><br /><br />PHÁC THẢO BÊN BỜ XUÂN HƯƠNG<br /><br />sóng đan nắng đan dọc ngang<br />rộng trải mênh mông tấm chiếu…<br />lẻ loi thuyền lá nâu vàng<br />lưới kéo đỏ một dải voan…<br /><br />ai như cô bé hoạt hình <br />rơi vào chiếc giày cổ tích…<br />khăn màu đất hồng lung linh…<br />trên giấy ô li bình minh<br /><br />cơ hồ chú nhóc mê đời<br />ra thủy tạ ngồi sưởi nắng<br />bóng ngã lên manh chiếu ngời:<br />sóng vổ mơ màng giấc tôi<br /><br />bóng ngã trên trang hừng đông<br />gối đầu cánh lá óng ánh<br />dập xóa ảo thực ngợp lòng…<br />(ai có đánh lưới tôi không?)<br /><br />toan sáng nay dệt xong rồi<br />xin lưới ai vào tranh nhé<br />bầy sói xa xăm xa xôi…<br />hát lên nàng tiên cá ơi…<br /><br /><br /><br /><br />THOÁNG MỘT MÌNH LÔNG BÔNG<br />GIỮA BẠN BÈ ĐÀ LẠT<br /><br />gió khơi vơi phố mây trôi<br />hương con gái núi, ngát trời hoa hương<br />sớm leo dốc cõi thiên đường<br />nắng thơm lụa mát khói sương ấm dần<br /><br />dăm người xứ Thượng thánh thần<br />đen tượng trầm mọng vú trần nguyên sơ<br />nhớ mẹ hòa bình Âu Cơ<br />trứng trăm lẻ một bây giờ nở tôi<br /><br />bàn trống đồng, trà lọc, rơi<br />mưa xưa thả hạt nghe vời vợi vang<br />tôi khuất chìm rừng ba dan<br />suốt nghìn năm, nay say đàn đá em<br /><br />(các em ngọt bốn sắc kem<br />từ trăm miền tới, tuyệt thêm nẻo trời<br />gót hồng du học, rong chơi<br />mắt ai trinh nữ vạn nơi in vào!)<br /><br />bồng lai bồng bềnh trên cao<br />văn minh miền hạ ồn ào trĩu tim<br />cỏ hồng ru thiếp lim dim<br />tiên bác sĩ Kơ Ho tìm tôi không?<br /><br />ngân hà thơ vẫn lông bông<br />thuở nào sao chẳng bắt chồng là tôi<br />vì đời, Trời ngoại tình Đời!<br />ta phàm, trót lạc nhau rồi, buồn ơi<br /><br />thương bao kinh sách xa xôi<br />chia dòng, khác tiếng! con rơi, đâu nhà!<br />khác, chia, càng khác màu da<br />cha đâu? trìu mến gọi cha xanh trời!<br /><br />chuyện Trời của Đất đó thôi<br />em rất tiên trong thơ tôi rất tình<br />vẽ duyên giòn bồ quân xinh<br />cưỡi đĩa băng, khắp nước mình, giọng nâu!<br /><br /><br /><br /><br />LẬP XUÂN<br /><br />gió cao nguyên về chơi đây?<br />thoảng heo may rét ngọt ngày hanh se<br />cuối năm vàng buốt nắng hè<br />áo khoác bay, len ven lề màu hoa<br /><br />lập xuân? hôm nay, chiều qua?<br />hay sớm nào thơm chút quà thiên nhiên?<br />cho Sài Gòn rất cao nguyên<br />tháng chạp chưa, đào đang giêng hai hồng?<br /><br />phố mai này có say không?<br />đôi môi ngỡ chạm hừng đông Tết rồi<br />anh thèm hôn cả đất trời<br />Sài Gòn nhẹ bổng cao vời cao xanh!<br /><br />ơi cao nguyên ở trong anh<br />thoang thoảng lạnh đã ngát quanh mắt nhìn<br />lâng lâng thử dễ yêu tin<br />ai lụa đào, ngỡ lấp ló vin hoa đào!<br /><br /><br /><br />THĂM NGƯỜI BẠN LỚN TUỔI<br /><br />chiều hôm lên núi cao<br />tìm gọi thân quen nào<br />bóng thông đêm thêm đậm<br />bừng thắp nhấp nhánh sao<br /><br />bao nhiêu năm, chiêm bao!<br />mừng giọng chưa khô khao<br />đồi vắng, đèn vàng úa<br />nhòa lu cho nơi nao?<br /><br />gió lạnh vắng xôn xao<br />rượu thịt xa sôi trào<br />bạn và tôi cười ngất:<br />bớt tanh đời, lao đao!<br /><br />thơ đắng cay, ngọt ngào<br />chút lòng hoài giảng rao…<br />xách trĩu như tay nãi…<br />thầy ơi, xin cúi chào!<br /><br />phố mây thôi gầy hao<br />sông trời đâu tiêu dao<br />thơ ta còn dấn bước<br />ngủ trong sóng lao nhao.<br /><br /><br /><br />EM KHẮP ĐẤT TRỜI<br /><br />ngỡ về với núi và mây<br />sương bờ suối, rượu ngút say trăng rừng<br />quanh em hoa nở bập bùng<br />ngát trăm sắc lụa giữa mung lung trời<br /><br />nhưng một tôi thầm lặng đời<br />bước rong ruổi rất rong chơi, miệt mài<br />em thoang thoảng thoáng hương lài<br />đường xa, vẳng hát rộng dài ngày đêm<br /><br />tưởng ai xóm thợ khói lem…<br />heo may gió, tóc xanh thêm, ngấn bùn…<br />mực rưng đầu ngọn bút cùn<br />bóng em lóng lánh ngời, hun hút nhòa<br /><br />xanh xưa giờ chấp chới hoa<br />điện ven lối nhớ thắp qua nẻo nào<br />trôi trôi biêng biếc ngọt ngào<br />em nơi nơi, man mác, xao xuyến và…<br /><br /><br /><br />NHÀ ƠI<br /><br />I<br />trái tim ra sao trong ngực<br />cứ thôi thúc anh bay bổng những phương xa<br />lạc sương tím và phiêu lưu gió biếc<br />lại thầm ru khi mỏi bước về nhà<br /><br />ngày xưa, anh đoán là chim trời rộng<br />bị giam cầm lồng chật, buồn rầu<br />như thân phận con người, lóng ngóng<br />rất thèm bay nhưng chẳng biết tới đâu!<br /><br />ơi trái tim, hóa chú chim từ lâu đã mến<br />theo tiếng sáo liệng bay, bay lả bay la<br />bay nhảy bên anh, líu lo lảnh lót<br />mắt trải đời vẫn lóng lánh lá hoa<br /><br />trái tim vất vả, già nua<br /> để hồn nhiên, thơ dại<br />ríu rít ngân vang và thích lang thang<br />mai sau, <br /> anh còn khung lồng xương trắng<br />dưới đất đen, nghe thánh thót mênh mang<br /><br /><br />II<br /><br />nhà ta ở Sài Gòn<br /> lại giống lồng chim thoáng đãng<br />anh cũng loài chim thôi!<br />thênh thênh cùng non nước <br />cần mẫn rong chơi, nhưng nào phải rong chơi <br /><br />sông đỏ, biển xanh, <br /> đồi hồi, rừng đước <br />bao giấc trọ say, đường dài xa xôi<br />bay bay về em – <br /> căn nhà đích thực<br />hát mê: <em>Nhà ơi!</em> <br /><br /><br /><br />NHỮNG KỈ NIỆM VĂN NGHỆ<br /><br /><em>Dưới đây là các trích đoạn những bài báo mang đậm dấu ấn cảm nhận riêng của các anh em văn nghệ. Là tác giả của các tập thơ được giới thiệu, đánh giá, tôi chỉ thích mình như một độc giả, trước những bài báo này, kể cả những bài tựa, bạt. Chỉ thế, bởi lẽ, xưa nay, thẩm thức vốn có tiêu chí, chuẩn mực khách quan, nhưng cũng thật vô cùng, và lắm chủ quan bất ngờ! Trích in lại những bài báo viết riêng về thơ tôi, ở đây, trước hết, để bày tỏ niềm cảm ơn đối với những tấm lòng thơ ca ấy, và hơn nữa, là sự lưu giữ, trân trọng kỉ niệm văn nghệ…</em><br /><br />I. Mưa nắng của đồng quê<br /><br />… Trần Xuân An làm thơ về mẹ, về vợ, cho con, cho những người thân mà Trần Xuân An mang ơn như chính cuộc đời… Ai đó, người Quảng Trị đi xa, được cầm trên tay tập thơ của Trần Xuân An sẽ nghe lòng hoài vọng về xứ sở mình, về cái làng Kẻ Diên, nghèo khó, trơ vơ xương rồng cát trắng, và sẽ thấy ngay trong những bài thơ chỉ khắc họa bóng dáng Kẻ Diên, ngọn nguồn Thạch Hãn, vẫn là dáng dấp quê nhà Quảng Trị, Miền Trung với bao ngày mưa tháng nắng, bao chớp bể mưa nguồn. Đọc, và bâng khuâng thương nhớ, bởi lẽ, đi đâu, ở đâu, không riêng gì Trần Xuân An, ai trong chúng ta cũng đau đáu về mái tóc sương mẹ già xế bóng, canh cánh một quê nghèo lặn lội suốt tháng năm, đeo đẳng cùng kí ức những kỉ niệm tuổi thơ, những buồn vui bao kiếp người ở một nơi xứ vốn chịu quá nhiều khốc liệt của chiến tranh…, giữa nghiệt ngã dòng đời và thử thách của số phận. Trong mạch nguồn liên cảm ấy, “Nắng và mưa” của Trần Xuân An là cây xương rồng Kẻ Diên trên khô cằn nắng hạn, giữa trùng điệp sa ngàn, vẫn lặng lẽ cho đời một đóa tinh khôi muốt trắng…<br /><br />(LÊ ĐỨC DỤC<br />báo Quảng Trị, <br />số 99, 25. 05. 1991)<br /><br />II. Một bài thơ thao thức nỗi quê nhà<br /><br />… Sống ở Kẻ Diên hay dạy học ở Tây Nguyên, rồi vào sinh sống tại Sài Gòn… Trần Xuân An vẫn hoài vọng tìm kiếm một chất đời tinh hoa cho kiếp thi sĩ. Thơ anh là nỗi đau dịu ngọt của sự tha hương và nhập thế, là niềm tin thảng thốt giữa hiện thực và tương lai, là lời tạ ơn, sám hối với cõi quê nhà cùng trời rộng…<br />… “Tóc bay sương trắng” là một ài thơ anh viết về cõi quê nhà trên nền phương trời lưu lạc của đứa con trai mười bảy tuổi…<br />… Giọng thơ Trần Xuân An tinh khiết, huyền ảo…<br />… Đó chỉ là tượng trưng của một thế giới nội tâm, của nhân cách con người, là bất chợt lóe sáng trong thường trực của một tâm trạng…<br />… Nỗi lòng cố hương của Trần Xuân An sao mà lo âu khắc khổ. Anh thương Mẹ, thương quê đến đau đáu mà bi quan. Cái bi quan quý báu, da diết mà không làm tàn lụi hi vọng, chỉ với thân phận thi sĩ, mới nắm bắt và thể hiện được, đâu phải dễ dàng đơn giản gì?<br />Viết về Mẹ và Quê hương, đó là đề tài và trách nhiệm cao cả của thi sĩ muôn đời. Viết được như Trần Xuân An, là vơi đi niềm ân hận – cái ân hận của phận làm con khi phải đi xa nơi mình tôn thờ và hằng tưởng niệm.<br />“Tóc bay sương trắng”, đó chính là Mẹ và Quê hương Quảng Trị, dù có đi xa, đời đời đầu còn ngoảnh lại. Một vùng quê nắng chát mưa cay sao mà yêu đến thế, thương đến thế!<br /><br />(NGUYỄN TIẾN ĐẠT<br />báo Quảng Trị<br />03. 1994)<br /><br />III. Bao giờ mơ cỏ thành hoa<br /><br />… Buổi trưa yên tĩnh, dưới tàn cây trứng cá nhà mình, tôi thú vị vì những bài thơ đọc được. Tháng mười hai, trời cuối năm vốn dễ làm con người bâng khuâng, vậy mà: … <em> “Bao giờ đá cuội làm tim, Để tôi hờ hững như em bây giờ… … Bao giờ mơ cỏ thành hoa, Cho em biết khổ để mà thương tôi…”</em> (“Bao giờ”) – cú chơi ngược ý từ ca dao “Bao giờ rau diếp làm đình, Gỗ lim ăn ghém “cho mình thương ta”…<br />… Tôi bỗng nghĩ về cô gái không có chân dung ấy. Cô là ai mà sự hờ hững dửng dưng khiến người đàn ông ấy phải kêu lên tiếng kêu oán trách nhưng vẫn dịu dàng, lặng lẽ nhưng đầy đau đớn…? …<em> “Chiếc nón ngà trên vai Nguyên Ngân, Vầng trăng xưa che nghiêng thì thầm… … Loanh quanh chim bay rừng vạn cổ, Bỏ không lồng ngực mưa ngàn dâng, Trôi đi, trôi đi, về châu thổ, Hương tàn phai lá mục đầy lòng…</em> (“Nguyên Ngân”). Một cách nói tượng trưng, hỗn độn, không thời gian, không gian nhưng vẫn rất thơ, vẫn đọng lại cái gì đó để cảm được. Thơ không chỉ để hiểu, có khi cũng chẳng cần hiểu… <br />Tập thơ 86 bài hầu hết là thơ lục bát. Có lẽ Trần Xuân An thích thể thơ rất Việt Nam này. Thực sự không phải bài nào cũng hay nhưng bài nào cũng có thể nhặt ra được một vài câu gợi cảm: <em>Nắng mê thiêm thiếp giấc trưa, Nắng vàng kí ức, khế mưa tím lòng…</em> (“Sài Gòn, trưa đi lạc”).<br />Thế rồi trong cái gam màu trữ tình của những bài thơ tình lục bát, đột ngột có một cú nhập đồng kì dị: <em>Ngày trầm hương thơ ca…</em> … Những hình ảnh lấp lánh ngũ sắc xen kẽ với những lời lầm thầm lạ lùng: <em>Thương thơ vùi đắng, hồn trơ đá…</em><br />… In đậm vào thơ anh là dấu ấn của một miền đất quê nhà. Thơ anh còn là hình ảnh của một miền quê chung…<br /><br />(ĐỖ TRUNG QUÂN<br />báo Tuổi Trẻ, TP. HCM.,<br />số 145/92, ngày 10.12.1992)<br /><br />IV. Trần Xuân An hát chiêu hồn…<br /><br />… Trần Xuân An tự biểu lộ một con người trữ tình, luôn biết rung động và đầy cảm xúc trước thiên nhiên, khi hoài niệm, với bao tình tự ngập tràn, xốn xang. Qua bao tháng ngày lưu lạc, tâm thức lãng mạn trong anh càng cháy bùng rồi với bao trăn trở, nó đọng lại thành những suy niệm mang chút dáng dấp tâm linh…<br />… Nỗi nhớ của anh cứ bàng bạc khắp lời thơ, nó cuồn cuộn với hoài niệm, với tình quê để làm nên bản chất trữ tình của anh. Khám phá thơ anh chính là khám phá bản chất ấy…<br />… Người đọc nhận ra dáng dấp, khuôn mặt của một người đã trải qua những ưu tư, trăn trở…<br />… Có thể hiểu đó là những giây phút lắng lòng để tự phản tỉnh, để tra hỏi, để tìm về cái ngã sau khi thả hồn chơi vơi trong nhiều thế giới. Và bi kịch bản thân đến với anh từ đó…<br />… Anh đã từng chập chững giữa hai biên giới: <em>”Lòng tôi hồ điệp thoảng trầm vô vi, Là người, là bướm từng khi…”</em> Để rồi anh kêu lên thảng thốt: Cho tôi sống lại với đời! Và khi anh trở lại với đời, anh cảm nhìn mình là một kẻ xa lạ.<br />… Một người như thế làm sao không khỏi buồn cô độc… … Và cứ thế, hình ảnh cuối cùng mỗi khi ta nhìn về Trần Xuân An vẫn là cái hình ảnh chông chênh trong cuộc đời của một kẻ đi tìm chính mình sau bước đường lưu lạc…<br /><br />(NGUYỄN PHÚ YÊN<br />báo Vũng Tàu Chủ Nhật, <br />số 94, ngày 14. 02. 1993)<br /><br />V. “Tôi vẫn ở trên đường”, lặng lẽ một nụ cười<br /><br />… Như một hành giả mải miết trên đường, khát khao những bến bờ tin yêu của niềm vui và hạnh phúc, anh luôn cố vượt qua chính mình, vượt qua nỗi đau và bao niềm trầm uất, khắc khoải. Anh vọng về “một thuở xa xăm”, về một cõi vô biên, mơ hồ, xa vắng. Anh hướng về phía “chân trời yêu thương”, bồi hồi hi vọng. tất cả những thể nghiệm tâm hồn ấy, phải chăng, với anh, là để quên đi bao đắng cay và giông bão giữa cuộc đời thường… Nụ cười lặng lẽ tin yêu ấy, cùng những khát khao tìm kiếm lời giải đáp cho những câu hỏi của thế giới nội tâm và tâm linh sâu thẳm, đã cuốn hút để Trần Xuân An không còn quá bận tâm về câu chữ, khiến thơ anh vì thế hầu như có một chất giọng riêng…… <em> “Tôi vẫn ở trên đường”</em> mở ra trước chúng ta những trang nhật kí thơ của một tâm hồn mẫn cảm. Tâm hồn ấy khát khao hòa nhập nhưng chưa thể hội nhập trọn vẹn với đời, vẫn còn có chút nỗi riêng nào đó u uất buồn phiền như của Tam Lư Đại Phu Khuất Nguyên hay chút cười cợt, khinh bạc, chua chát, xót xa như của Lỗ Tấn. Và phải chăng, có những nghịch lí nào trong tâm thức anh cũng là điều dễ hiểu thôi, một khi, Trần Xuân An quá thiết tha yêu mến cuộc đời và đồng thời lại thiết tha cái Vô Cùng, Vĩnh Cửu.<br />… Dù sao cũng mừng là sau tất cả mặn, đắng, chua, cay, vẫn còn vẹn nguyên: <em> “Niềm tin yêu vào Con Người, khát vọng làm người, Thiêng liêng hơn ngàn thiêng liêng khác”… </em><br /><br />(CAO QUẢNG VĂN<br />báo Người Lao Động TP. HCM.,<br />số 137, ngày 17 – 24. 09. 1993)<br /><br />VI. Kẻ bị ném vào bão<br /><br />Những năm gần đây, với cơ chế thị trường, sáng tác văn học đã tạo được dung mạo mới mẻ với sự xuất hiện ngày càng nhiều tác phẩm của nhiều tác giả. Tính tích cự của hiện tượng này ở chỗ người đọc có thể phát hiện những giọng điệu mới, những phong cách đa dạng của văn học hiện đại. Và cũng chính từ trong bối cảnh này, những khuôn mặt trẻ xuất hiện mang theo cả ngôn ngữ và hơi thở của mình. Trong số họ, có thể kể đến nhà thơ trẻ Trần Xuân An.<br />Với ba tập thơ đã xuất bản mấy năm trước đây <em>(Nắng và mưa, Hát chiêu hồn mình, Tôi vẫn ở trên đường)</em>, Trần Xuân An đã khẳng định được giọng điệu và vị thế riêng trong làng thơ trẻ. Đọc thơ Trần Xuân An, người ta nhìn thấy cả một thế giới hoài niệm luôn mở ra những hình ảnh hiền hòa của thiên nhiên và quê nhà yêu dấu mang đậm chất trữ tình. Cùng với sự đổi thay của cuộc sống và tâm hồn, thế giới thơ của anh hôm nay cũng đã biến đổi theo. Điều đó thể hiện rõ nét trong tập thơ vừa mới ra đời của anh: Kẻ bị ném vào bão (NXB. Trẻ, 1995).<br />Nhan để tập thơ đầy hình tượng dường như đã báo trước với người đọc một bước ngoặt mới, bỏ lại đằng sau anh những con chữ hiền hòa, tỉnh táo cùng cái nhạc điệu du dương của con đường quê, mái lá quê nhà. Từ đây, vẫn dòng đời lặng lẽ trong sáng tạo song đã nghe ra hết nỗi niềm buồn vui khi anh chiêm nghiệm bao nhiêu chuyện vật đổi sao dời, sự chiêm nghiệm đôi khi muốn bước qua ranh giới của triết lí.<br />Khi anh trở lại với đề tài dân dã, anh vẫn còn rung động trước <em>Đồng không, bông súng, Đất cát, Mùa lụt, Mùa hạn, Đồng dao cò trắng</em> quê nhà… Không chỉ dừng lại đó, thế giới của anh mở rộng hơn: <em>Khỏa thân sống, Từ vệ tình ảnh không lời…, Trò chơ điện tử, Địa cầu bùng nổ thông tin, Những không ảnh từng cù lao, Tem điện tử và yêu</em>…Một khuynh hướng thơ cũng đã lôi kéo anh nhiều lần: anh thích bước vào triết lí với nhiều chủ đề mới: <em>Tượng Phật tánh trong chùa nguyên thủy, Tuổi bỗng triệu năm và tươi trẻ, Phân thân, Mũi tên, sống của chết, Nhịp điệu vỉa hè, kinh điển</em>…<br />Đặc biệt với tập thơ xuất hiện lần này, hầu như Trần Xuân An muốn giới thiệu hầu hết những bài thơ “tứ tuyệt” và tứ tuyệt của anh, trong đó có nhiều trang có bốn bài liền mạch.<br />Nỗ lực sáng tạo, khám phá cái mới bằng hơi thở riêng độc đáo, đó là một Trần Xuân An mới mẻ qua tập thơ này.<br /><br />(BÙI NGỌC ÁNH<br />báo Bà Rịa – Vũng Tàu,<br />số 429, ngày 04. 07. 1995)<br /><br />VII. Mắt nhìn trong cơn bão<br /><br />Thơ bốn câu là cách nói chủ định của Trần Xuân An ở tập thơ <em>”Kẻ bị ném vào bão”</em>. Phải chăng tác giả muốn hòa vào nhịp điệu nhanh gắt của đời sống hiện tại, hay anh muốn tìm một cách thể hiện phù hợp và độc đáo khả dĩ thay cho một vài thể thức đã trở nên thông thường?<br />Thơ Trần Xuân An kén người đọc, ở chỗ ngôn từ thơ anh có khi mang một vẻ phức tạp, khó hiểu đối với người đọc. Lẽ nào sự nắm bắt và thể hiện ngôn ngữ vốn tinh tế, phong phú của Trần Xuân An có lúc lại trở thành những “ẩn ngữ” đối với người đọc?!<br />Thơ Trần Xuân An vẫn chất chứa tình mẹ, tình quê, nỗi buồn về những điều bất như ý, tiếng kêu phản kháng thân phận con người… … Ngoài ra còn có mảng thơ hòa vào nhịp sống thị thành hiện nay với những đề tài khá đặc trưng… … Dù với đề tài nào, thơ Trần Xuân An vẫn thể hiện sự gặp gỡ giữa thế giới nội tâm với vũ trụ khách quan thông qua liên tưởng, trí tưởng tượng, sự so sánh… Những suy nghĩ, cảm xúc trước đời sống cộng hưởng với vũ trụ thiên nhiên khiến thơ Trần Xuân An gần với hồn thơ Phương Đông, mang chất triết lí… <br />… Thơ Trần Xuân An tạo nơi người đọc một ấn tượng có thể hình dung như những nhát cắt trong tranh lập thể, thường mang sức gợi về những điều muốn nói – những hình ảnh biểu đạt ý tưởng, cảm xúc, cả những chớp lóe của tiềm thức.<br /><em>Cái nhìn mềm mại như sông, Khuấy bùn dao chém vẫn trong không rời</em>… (“Đôi mắt bốn nghìn năm”, tr. 54)… <br />Rốt cuộc, hình như chính thơ lại giúp cho người làm thơ vượt qua được cơn bão xoáy cuồng của cuộc đời và của chính mình? <br /><br />(TÔN NỮ THU THỦY<br />báo Văn nghệ TP. HCM.,<br />số 234, ngày 11 – 17. 04. 1996)<br /><br /><br /> <em>NHƯ TẤT CẢ LOẠI HÌNH LAO ĐỘNG KHÁC,<br />LÀM THƠ LÀ TRẢ NỢ CUỘC ĐỜI<br /><br />như mồ hôi lóng lánh…<br />hạt sương thơ ca sẽ vô nghĩa biết mấy<br />nếu chỉ long lanh <br />bằng cái long lanh riêng tư<br />và chỉ cho riêng tư!<br />hạt sương thơ ca lóng lánh<br />bằng cái lóng lánh của triệu triệu vì sao<br />giữa bình thường thinh lặng<br />đó là sự Hiện Hữu<br />bi đát hoặc hạnh phúc…<br />tâm thức đã và đang<br />trĩu nặng hay nhẹ nhõm những công án<br />tự nghìn xưa, trong hôm nay…<br />hạt sương thơ ca nhỏ bé<br />nhưng không vô nghĩa<br />vì không muốn vô nghĩa!<br />hạt sương mãi hoài khắc khoải mối nợ<br />– có mặt ở đời<br />là đã mắc nợ –<br />với cả cõi đời<br />long lanh triệu triệu vì sao…<br />như mồ hôi<br />hạt sương lóng lánh…<br /> <br />TRẦN XUÂN AN</em><br /> <br />KHÔNG THỂ CHẠY TRỐN HƯ VÔ<br />THÌ PHẢI VƯỢT THẮNG<br /><br /><em>nàng rằng: “Vì chút nghề chơi<br />đoạn trường tiếng ấy hại người bấy lâu…” (*)<br /> (Nguyễn Du, Kiều: 3211 – 3212)</em><br /><br />Ném cái nhìn ra mênh mông xa xăm, từ vô cực này đến vô cực kia, chỉ chạm phải Hư Vô? Ném cái nhìn vào những gì gần gũi, thiết thân: Hư Vô vẫn thấp thoáng, ẩn hiện trong từng vật-thể-hằng-trao-đổi-chất (**), cả trong từng cảm giác, từng ý nghĩ của từng thân phận Con Người? Dẫu chiêm nghiệm suốt một trăm năm – cái trăm năm ước lệ, tuổi của một đời người cộng với ước muốn có thể, vốn chỉ là khoảnh khắc ngắn ngủi – vẫn Hư Vô? Không thể chạy trốn Hư Vô, dẫu Thời Gian thì vô cùng?<br />Chưa, và đôi khi cảm thấy không thể vượt thắng vẫn với nỗi băn khoăn, say đắm, lao vào, bước tới và sống hết mình với cuộc sống. Yêu, yêu đến khổ đau Cuộc Sống - Cuộc Sống với tình yêu, phẩm giá làm người, ý nghĩa kiếp người và cõi đời, hi vọng, hoài niệm, bi đát tận cùng, hạnh phúc chan chứa, máu và mồ hôi nước mắt, lịch sử kí và huyền tượng dân dã, tiến hóa, dân tộc, đất nước, nhân loại, quả đất, vũ trụ, nghệ thuật và nghệ sĩ, chính trị, kinh tế và thời cuộc, khát vọng đổi mới và đổi mới… Yêu Cuộc Sống và sống cùng Cuộc Sống vốn phong phú, bề bộn mà có quy luật với cả tầm rộng, độ cao, chiều sâu của chính Cuộc Sống, trong một nỗ lực rất riêng. Nỗ lực, hết mình. Có thể đạt và chưa.<br />Làm thơ là ôm ghì Cuộc Sống – như người tình – trong cảm giác đứng bên bờ vực thẳm Hư Vô, đương đầu với trời xanh Hư Vô. Trải qua bao bàng hoàng, sợ hãi, tủi nhục, dự phóng khoa học đã vượt thắng. Cái phi lí không phải là thân phận Con Người và Cuộc Sống mà chính là quan điểm Hư Vô bế tắc và huyền thọai siêu hình phản ánh ước vọng siêu thoát bi đát (***). <br />Làm thơ, in thơ như một sự trả nợ cuộc đời, cho dẫu vay nhiều nhưng chỉ trả toàn những vô nghĩa và vô ích? Phải chăng, vô nghĩa, vô ích vẫn không phải Hư Vô? Phải chăng, nỗ lực một đời vẫn còn đâu đó trong vô thức trần gian với những tương tác biện chứng, dẫu giấy và chữ và người cùng thời, cùng sẻ chia, sẽ trở về cát bụi trong <em>chuỗi hóa sinh sinh hóa ngẫu nhiên – tất yếu, nhân quả luân hồi, tự vô cùng đến vô cùng, là quy luật khách quan</em>? Hơn nữa, tại sao không hát mãi với vô tận, vì cho dẫu tận thế, một cõi thế khác sẽ lại sinh thành từ những vụn vỡ tan tác, vì sinh rồi diệt và từ diệt lại sinh, mãi mãi? Mãi mãi không tan mất, dẫu một thoáng giai đệu bâng quơ. Thoáng ấy mãi lưu trong phần chìm trí nhớ và ngấm ngầm chi phối cả một đời người. Đời người ấy còn tương tác với bao người khác nữa, với cả Dòng Sống mãi mãi trôi chảy, lặng lờ, cuồn cuộn. Khái quát hơn, <em>quả</em> (hiện thực đời người, xã hội) được (hay <em>bị</em>) gieo bởi chính ta? hoặc ngoài ta? do cả nội tâm lẫn ngoại giới? Một bàn tay gieo lúa, vạn bàn tay gieo cỏ, hoặc ngược lại, trên một thửa đất, và còn nhiều tỉ lệ, điều kiện, tình huống khác nữa, sẽ nhận được quả nào? Gieo lúa có thể ăn cỏ nếu… (…). Đẩy xa hơn cái <em>quy luật nhân quả</em> vào Vô Cùng, quả ấy được (bị) gieo truyền qua sóng sinh điện với bao tín hiệu (kì quái?) đã mã hóa từ nhân ai gieo trong chu kì vũ trụ từng có trước đây (một vũ trụ vật chất cách đây hàng tỉ năm đã hình thành và đã hủy diệt, chỉ còn các nguyên tố và mã tín hiệu cho vũ trụ hiện có)… (****).<br />Hát với đời ơi thương mến! Mãi mãi không tan mất, dẫu không từng có một thượng đế và vô vàn linh hồn như ảo vọng đáng thương của Con Người! Góp với đời tiếng hát vượt thắng, hi vọng! (*****).<br />Sáu tập thơ được in ra, có <em>một số bài</em> như chia sẻ niềm đau và niềm vui vượt thắng – cuộc vượt thắng ngay giữa lòng mình – với bạn bè và những quê hương, với bao người chưa quen và bao vùng đất chưa đến. Ôi, sự khốc liệt của khía cạnh này có thể chả là gì cả với ai đó. Những trăn trở này, xem ra cơ chừng vớ vẩn, mà cực kì nghiêm trọng, và là lí do tồn tại của bao nhiêu loại triết học, đặc biệt là triết học siêu hình. Sự vượt thắng này có thể chỉ là vượt thắng của một người thơ vốn là người tù của đủ các thứ trường phái văn chương – tư tưởng, lại rất coi trọng khoa học thực nghiệm. Với ai đó, có thể xem đây như một trong những cứ liệu để phản chứng, <em>tuy chỉ là một khía cạnh nhỏ trong sáu tập thơ</em>.<br /><br />Viết tại Tịnh xá Tâm Không<br />Tháng chạp năm Ất hợi (giêng 1996)<br />TRẦN XUÂN AN<br /><br /><em>Cước chú của bài “Không thể chạy trốn hư vô thì phải vượt thắng”:<br /> (*) nàng rằng: “Vì mấy đường tơ<br />lầm người cho đến bây giờ mới thôi!...”<br /> (Nguyễn Du, Kiều: 3193 – 3194)<br />(**) Bất kì vật thể nào cũng đang trong quá trình trao đổi chất với các thực thể khác, đang trong quá trình sinh hóa (vật chất đang trong quá trình vận động của nó…)…<br />(***) Những bất công, phi lí của hiện thực xã hội có thể cải thiện được trong quá trình tiến bộ của loài người.<br /> (Chú thích vốn có trong bản đã xuất bản, 1996).<br />(****) Hiện tượng thần giao cách cảm và sóng sinh điện đang được giới khoa học thực nghiệm ghi nhận và nghiên cứu. Ngôn ngữ cõi âm (!).<br />(*****) Hát, với nghĩa tượng trưng, tổng quát, bao gồm các hình thức nghệ thuật diễn xướng thơ ca (ngâm, đọc diễn cảm, tấu, nói, hát nhạc phổ thơ…). <br /> (05 chú thích trên vốn đã có trong bản xuất bản 1996).</em><br /><br />HÁT VỚI ĐỜI, ƠI THƯƠNG MẾN<br />tập thơ thứ sáu (1973 – 1996)<br />TRẦN XUÂN AN<br /><br />² Phụ bản: Trần Xuân An<br />1. CẢM ƠN MÙA XUÂN<br />2.TỪ CÁNH LÁ VÀNG, BẾN VẮNG<br />3.KHI NHÌN XUỐNG BÓNG MÌNH<br />4.ĐÓA LAN Ở MIỀN ĐẤT MÙA THU XANH<br />5.GẦN XA LÃNG ĐÃNG<br />6.VỚI NHỮNG HÀNH GIẢ CỦA TÌNH YÊU <br />7.NHẠC BIỂN VÀ THÚY KIỀU TÌNH CỜ QUEN BIẾT<br />² Phụ bản: Trần Xuân An<br />8.HÁT LÊN VỚI MỖI ĐỜI THƯỜNG TỎA SÁNG<br />9.HI VỌNG MÙA XUÂN <br />10.BIỂN TRĂNG HUỲNH THỊ PHÚ <br />11.NHÌN THẲNG<br />12.GẶP LẠI GIỌNG XƯA <br />13.TRẢI NGHIỆM <br />14.BIẾT ĐÂU NGỌN NGUỒN LẠCH SÔNG…<br />15.TRƯỚC BIỂN, NHỚ VỀ<br />² Phụ bản: Trần Xuân An<br />16.NHẬT THỰC<br />17.GIỮA THIÊN HÀ NƯỚC MẮT<br />18.ĐẮM SAY VÀ RẤT TIẾC<br />19.TƯỞNG TIẾC<br />20.CỤM TƯỢNG HƯ VÔ<br />21.TÌNH YÊU CHÍNH MÌNH!<br />² Phụ bản: Trần Xuân An<br />22.GỬI MỘT NGHỆ SĨ<br />23.TẶNG MỘT NGƯỜI LỠ VẬN<br />24.QUY LUẬT TRỜI ĐẤT ĐIÊN KHÙNG! VỚI THIÊN NHIÊN, <br /> LOÀI NGƯỜI VỐN BÌNH TÂM <br />25.PÔ SHA-NƯ<br />26.MÙA XUÂN TRẺ THƠ <br />27.(chung tiêu đề: 26 & 27):<br />I. chơi cờ du lịch trên bản đồ cõi đời <br />II. quốc tế ngữ với đồ chơi phát sóng<br />² Phụ bản: Huỳnh Thị Phú (*)<br />28.NGƯỜI DƯNG KHÁC HỌ <br />29.THĂM MÙA XUÂN TRÊN ĐỈNH XANH <br />30.ĐIỆU MÚA HÁT THƠ NGHÌN MẮT NGHÌN TAY MỚI<br />31.CÔ HÀNG SÁCH<br />32.CHIỀU MƯA ĐÀ NẴNG <br />33.VỐN DĨ, NGÀN ĐỜI<br />² Phụ bản: Huỳnh Thị Phú (*)<br />34.HÃY YÊN TÂM VỀ QUÊ<br />35.NGÔI NHÀ BÊN THUNG LŨNG SƯƠNG<br />36.KHÚC VÀO MÙA<br />37.DỐC <em> “MẠ ƠI” </em><br />38.HOA DẠI VÀ BÃO TÁP TRÊN ĐẤT NƯỚC <br /> MỘT TRĂM BA MƯƠI NĂM ĐÁNH GIẶC<br />² Phụ bản: Huỳnh Thị Phú (*)<br />39.GẶP NGƯỜI QUEN Ở KON TUM, NGHE CHUYỆN<br />40.RỪNG TRĂNG<br />41.HÁT TẶNG BÀI TÌNH YÊU MỚI<br />42.ĐẤT GỌI THẦM<br />43.HÁT LÙA BÒ VÔ BƯNG<br />44.CÔ GÁI ĐẸP ƠI, XIN ĐÀNH VÔ TÂM YÊU EM…<br />² Phụ bản: Trần Xuân An<br />45.RĂNG Ở NHÀ THƯƠNG<br />46.NHÌN RA ĐƯỜNG PHỐ<br />47.NỤ CƯỜI ƯỚT MƯA SAU DỐC MẠ ƠI<br />48.PHÁC THẢO BÊN BỜ XUÂN HƯƠNG<br />49.THOÁNG MỘT MÌNH LÔNG BÔNG GIỮA BẠN BÈ ĐÀ LẠT<br />50.LẬP XUÂN<br />51.THĂM NGƯỜI BẠN LỚN TUỔI<br />52.EM KHẮP ĐẤT TRỜI<br />53.NHÀ ƠI<br />² Phụ bản: Nguyễn Thái Tuấn<br />² Phụ lục: NHỮNG KỈ NIỆM VĂN NGHỆ<br />² Phụ bản: Nguyễn Thái Tuấn<br />² Phụ lục: NHƯ TẤT CẢ LOẠI HÌNH LAO ĐỘNG KHÁC, <br /> LÀM THƠ LÀ TRẢ NỢ CUỘC ĐỜI <br />² Phụ lục: KHÔNG THỂ CHẠY TRỐN HƯ VÔ THÌ PHẢI VƯỢT THẮNG<br />² Phụ bản nhạc: Trần Đức Tâm<br />² Phụ bản nhạc: Nguyễn Trung Ngạn (2 bài)<br />² Mục lục<br /><br /><em>Cước chú của Mục lục, Phụ bản: Huỳnh Thị Phú:<br />(*) TXA. (Chú thích ngày 25. 03. 2005).</em><br /><br /><br />DANH MỤC<br />TÁC PHẨM, SOẠN PHẨM, BIÊN KHẢO<br /> CỦA TÁC GIẢ<br />(tính đến 2005)<br /><br /><strong>Trần Xuân An</strong><br />sinh ngày 10. 11. 1956 tại Huế;<br />dân tộc: Kinh (Việt Nam);<br />quê gốc: Quảng Trị;<br />tốt nghiệp Khoa Ngữ văn Việt, Đại học Sư phạm Huế<br />(khóa 1974 – 1978);<br />dạy phổ thông trung học ở Lâm Đồng (1978 – 1983);<br />hiện chuyên sáng tác, nghiên cứu tại TP. HCM.<br />(hội viên Hội Nhà văn TP. HCM.)<br /><br /><strong>Tác phẩm đã xuất bản và đã đăng kí bản quyền tại Cục bản quyền tác giả văn học nghệ thuật Việt Nam: </strong><br /><br />1. Nắng và mưa, thơ, Hội VHNT. Quảng Trị, 1991.<br />http://www.giaodiem.com tháng 7-2005<br />http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/705_index.htm<br />2. Hát chiêu hồn mình, thơ, Nxb. Đồng Nai, 1992.<br />3. Tôi vẫn ở trên đường, thơ, Nxb. Văn Nghệ Tp. HCM., 1993.<br />4. Lặng lẽ ở phố, thơ, Nxb. Trẻ, 1995.<br />5. Kẻ bị ném vào bão, thơ, Nxb. Trẻ, 1995.<br />6. Hát với đời ơi thương mến, thơ, Nxb. Trẻ, 1996.<br />Blogger tháng 11-2005<br />http://tranxuananthitap6.blogspot.com/<br />7. Quê nhà yêu dấu, trường ca thơ, Nxb. Văn Nghệ Tp. HCM., 1998.<br />8. Có một nơi lá mãi xanh, tiểu thuyết, Nxb. Hội Nhà văn, 1999.<br />9. Ngôi trường tháng giêng, tiểu thuyết, 1998, Nxb. Thanh Niên, 2003.<br />Blogger tháng 11-2005<br />http://tranxuananngoitruongthgieng.blogspot.com/ <br />10. Sen đỏ, bài thơ hoà bình, tiểu thuyết, 1999, Nxb. Thanh Niên, 2003.<br />Blogger tháng 11-2005<br />http://tranxuanansendobthhbinh.blogspot.com/<br />11. Phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường (1824 – 1886), truyện – sử kí – khảo cứu tư liệu lịch sử, trọn bộ 4 tập, 2002 – 2003; Nxb. Văn Nghệ TP. HCM.<br />http://www.giaodiem.com tháng 11-2005<br />http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_IV05/1105_index.htm<br />12. Ngẫu hứng đọc thơ, phê bình thơ, 2003; NXB. Văn Nghệ TP. HCM., 2005<br />http://www.giaodiem.com tháng 7-2005<br />http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/705_index.htm<br /><br /><strong>Tác phẩm đã hoàn tất bản thảo: </strong><br /><br />13. Mùa hè bên sông (Nỗi đau hậu chiến), tiểu thuyết, 1997; hai bản đã sửa chữa và bổ sung, 2001 (lần hai) và 2003 (lần ba).<br />Website Giao Điểm:<br />http://www.giaodiem.com tháng 6-2005<br />http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/605_index.htm<br />14. Thơ những mùa hương, thơ.<br />Blogger tháng 11-2005<br />http://tranxuanantthitap9.blogspot.com/<br />15. Giọt mực, cánh đồng và vở kịch điên, thơ.<br />http://www.giaodiem.com tháng 9-2005<br />http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/905_index.htm<br />16. Nước mắt có vị ngọt, tập truyện ngắn, 1999.<br />http://www.giaodiem.com tháng 10-2005<br />http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_IV05/1005_index.htm<br /><br /><strong>Soạn phẩm biên khảo đã hoàn tất bản thảo:</strong><br /><br />17. Nguyễn Văn Tường (1824 – 1886), thơ – Vài nét về con người, tâm hồn và tư tưởng (biên soạn – nghiên cứu, phản bác, và tập hợp một số bản dịch, bài khảo luận văn học và sử học về NVT.), 2000 & 2003.<br />http://www.giaodiem.com tháng 8-2005<br />http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/805_index.htm<br />18. Tiểu sử biên niên Kì Vĩ phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường – “kẻ thù lớn nhất của chủ nghĩa thực dân Pháp” (từ Đại Nam thực lục, rút gọn), dạng niên biểu, sách dẫn chi tiết, phần I, 2001.<br />19. Những trang Đại Nam thực lục về Kì Vĩ phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường (1824 – 1886) và các sự kiện thời kì đầu chống thực dân Pháp… (Quốc sử quán triều Nguyễn, Tổ Phiên dịch Viện Sử học VN.), chọn lọc, phần II, 2001.<br />20. Nguyễn Văn Tường (1824 – 1886), “những người trung nghĩa từ xưa, tưởng không hơn được”, khảo luận và phê bình sử học, 2002 & 2003. Website Giao Điểm:<br />http://www.giaodiem.com<br />http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/505_index.htm<br />21. Suy nghĩ về một số vấn đề trong lịch sử cổ đại nước ta, khảo luận, 7.2004.<br />http://www.giaodiem.com tháng 9-2005<br />http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/905_index.htm<br /><br /><strong>Tặng thưởng, giải thưởng: </strong><br /><br />1. Báo Văn nghệ giải phóng, 1975.<br />2. Giải Sáng tạo trẻ, Hội VHNT. Quảng Trị, 1991.<br /><br /><br /><br />TRÂN TRỌNG KÍNH MỜI TRUY CẬP THÊM <br /><strong>CÁC ĐỊA CHỈ WEBs / BLOGs</strong> <br />(bấm vào các đường LINKs sau đây):<br /><br /><strong>I. THƠ :</strong> _________________________<br />________________________________________________<br /><br /><strong><a href="http://tranxuanantthitap1.blogspot.com/">http://tranxuanantthitap1.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananthitap2.blogspot.com/">http://tranxuananthitap2.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananthitap3.blogspot.com/">http://tranxuananthitap3.blogspot.com/</a></strong> <br /><strong><a href="http://tranxuanantthitap4.blogspot.com/">http://tranxuanantthitap4.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananthitap5.blogspot.com/">http://tranxuananthitap5.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananthitap6.blogspot.com/">http://tranxuananthitap6.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuanantruongcatho7.blogspot.com/">http://tranxuanantruongcatho7.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananthitap9.blogspot.com/">http://tranxuananthitap9.blogspot.com/ </a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuanantthitap9.blogspot.com/">http://tranxuanantthitap9.blogspot.com/</a></strong><br /><br /><strong>II. TIỂU THUYẾT :</strong> _________________<br />________________________________________________<br /><br /><strong><a href="http://tranxuananngoitruongthgieng.blogspot.com/">http://tranxuananngoitruongthgieng.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuanansendobthhbinh.blogspot.com/">http://tranxuanansendobthhbinh.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuanancmnlamaixanh.blogspot.com/">http://tranxuanancmnlamaixanh.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuanancmnlamaix2.blogspot.com/">http://tranxuanancmnlamaix2.blogspot.com/</a></strong><br /><br /><strong>III. PHÊ BÌNH – TIỂU LUẬN :</strong> ________<br />________________________________________________<br /><br /><strong><a href="http://tacphamtranxuanangiaodiem.blogspot.com/">http://tacphamtranxuanangiaodiem.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuanantieuluan.blogspot.com/">http://tranxuanantieuluan.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuanantieuluan9b.blogspot.com/">http://tranxuanantieuluan9b.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananbinhtho.blogspot.com/">http://tranxuananbinhtho.blogspot.com/</a></strong><br /><br /><strong>IV. TRUYỆN – SỬ KÍ – <br />KHẢO CỨU TƯ LIỆU LỊCH SỬ :</strong> ____________<br />________________________________________________<br /><br /><strong><a href="http://tranxuananpcdtnvt1a.blogspot.com/">http://tranxuananpcdtnvt1a.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananpcdtnvt2a.blogspot.com/">http://tranxuananpcdtnvt2a.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananpcdtnvt2b.blogspot.com/">http://tranxuananpcdtnvt2b.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananpcdtnvt3a.blogspot.com/">http://tranxuananpcdtnvt3a.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananpcdtnvt3b.blogspot.com/">http://tranxuananpcdtnvt3b.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananpcdtnvt4a.blogspot.com/">http://tranxuananpcdtnvt4a.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananpcdtnvt4b.blogspot.com/">http://tranxuananpcdtnvt4b.blogspot.com/</a></strong><br /><strong><a href="http://tranxuananpcdtnvt4c.blogspot.com/">http://tranxuananpcdtnvt4c.blogspot.com/</a></strong><br /><br /><strong>V. TRANG PHỤ : PHẢN HỒI : ĐỒNG CẢM – TRAO ĐỔI – LÀM RÕ & ĐÍNH CHÍNH </strong> _____________<br />_________________________________________<br /><br /><strong><a href="http://tranxuananp-trphu.blogspot.com/">http://tranxuanan-trphu.blogspot.com/</a></strong><br /><br /><br /><br />HOẶC CÓ THỂ BẤM VÀO DÒNG CHỮ <br /><strong>VIEW MY COMPLETE PROFILE</strong> <br />Ở BẢNG <strong>ABOUT ME</strong> <br />ĐỂ TỪ NHỮNG ĐƯỜNG <strong>LINKs</strong> TẠI ĐÓ,<br />ĐỌC NHỮNG TÁC PHẨM KHÁC CỦA TÁC GIẢ<br />TRÊN <strong>WEBs / BLOGGER</strong>.<br /><br /><br />NGOÀI RA, CÓ THỂ TRUY CẬP THÊM <br />CÁC TÁC PHẨM SÁNG TÁC, KHẢO LUẬN, BIÊN SOẠN <br />CỦA TÁC GIẢ <br />TRÊN <strong>TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ GIAO ĐIỂM</strong><br />(xin bấm vào các đường LINKs sau đây):<br /><br /><strong><a href="http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/505_index.htm">http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/505_index.htm</a></strong><br /><strong><a href="http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/605_index.htm">http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/605_index.htm</a></strong><br /><strong><a href="http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/705_index.htm">http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/705_index.htm</a></strong><br /><strong><a href="http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/805_index.htm">http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/805_index.htm</a></strong><br /><strong><a href="http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/905_index.htm">http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/905_index.htm</a></strong><br /><strong><a href="http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_IV05/1005_index.htm">http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_IV05/1005_index.htm</a></strong><br /><strong><a href="http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_IV05/1105_index.htm">http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_IV05/1105_index.htm</a></strong><br /><strong><a href="http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_IV05/1205_index.htm">http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_IV05/1205_index.htm</a></strong><br /><br /><strong><a href="http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_IV05/1105_txa-ky-content.htm"> http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_IV05/1105_txa-ky-content.htm</a></strong><br /><br /><br />Trân trọng và cảm ơn.<br />Tác giả,<br />Trần Xuân An<br /> <br /> <br /><br /><br />TÁC GIẢ GIỮ BẢN QUYỀN<br />TỪNG CHỮ, TỪNG Ý TƯỞNG CỦA MÌNH.<br />TRÂN TRỌNG VÀ THÀNH THẬT BIẾT ƠN.<br /><br />XIN TÌM ĐỌC<br />thơ đăng trên các báo từ giữa những năm bảy mươi đến nay <br />trong các tập thơ tac giả đã xuất bản;<br />thơ trong các tuyển thơ xuất bản ở Huế, Đà Lạt, TP. HCM., Hà Nội, Đà Nẵng…<br /><em>(Thơ tình bốn phương, Hai thập kỉ thơ Huế, Thơ Miền Trung thế kỉ XX, Nghìn năm tứ tuyệt, Thơ văn Quảng Trị thế kỉ XX [Non Mai sông Hãn]…)</em><br />& CÁC CUỐN SÁCH KHÁC CỦA TÁC GIẢ<br />KÍNH CẢM ƠN<br /><br /><br /><strong>HẾT</strong><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/19288740-113288122597358001?l=tranxuananthitap6.blogspot.com' alt='' /></div>Phan Huyên Đình (Trần Xuân An)http://www.blogger.com/profile/04366565891846379473noreply@blogger.com0